Όλως τυχαίως, κατά την περιήγησή μου στο διαδίκτυο, πέφτω σε μια συζήτηση όπου σ’ ένα μήνυμα πραγματεύεται ο…σωτήριος και…καθαρτικός ρόλος της Εκκλησίας (ψεκάζει, γυαλίζει, απολυμαίνει). Επειδή στη σελίδα αυτή, έφτασα, ψάχνοντας κάτι παρεμφερές (την αμαρτία της αιμομιξίας), εντύπωση μου προκάλεσε το ακόλουθο απόσπασμα (γιατί εγώ, άλλα ήξερα):
«… Η Γραφή κηρύττει κάθαρση και με άλλη έννοια. Εάν ένας λαϊκός χριστιανός εκτραπεί δεινώς και γίνει σκανδαλοποιός και είναι αμετανόητος, αποκόπτεται από το σώμα της Εκκλησίας ως ακάθαρτο και επικίνδυνο μέλος. Θα το γνωρίζετε πιστεύω και το περιστατικό αυτό: Όταν στην Εκκλησία της Κορίνθου λαϊκό μέλος έπεσε στο αμάρτημα της αιμομιξίας, ο απόστολος Παύλος αναστατώθηκε, διότι οι χριστιανοί δεν κήρυξαν πένθος και δεν απέβαλαν τον αιμομίκτη από την Εκκλησία. Διέταξε δε να συναχτούν και να παραδώσουν τον αναίσχυντο αυτό άνθρωπο στον Σατανά, για να τιμωρηθεί σκληρά το σώμα του, ώστε να σωθεί το πνεύμα του κατά τη Δευτέρα παρουσία. Γράφει ο απόστολος στους χριστιανούς: «Δεν οίδατε ότι μικρή ζύμη όλο το φύραμα ζυμώνει; Καθαρίστε λοιπόν την παλιά ζύμη και εξαιρέσετε το πονηρό από εσάς» (Α΄ Κορ. 5:6-7, 13)».

Θέλοντας λοιπόν να κάνω πράξη το «πίστευε και μη, ερεύνα», ανατρέχω στις «ιερές γραφές» για να διαπιστώσω το αληθές του προηγούμενου αποσπάσματος. Τι έκπληξη όμως! Ο συντάκτης αυτού του κηρύγματος, αποδεικνύεται λίγο…ψευταράκος! Γιατί, οι «ιερές γραφές» δεν κάνουν σαφή λόγο για αιμομιξία. Τι λέει λοιπόν ο απόστολος Παύλος στο συγκεκριμένο κεφάλαιο; Ιδού:
«…Διαδίδεται πως υπάρχει μια περίπτωση πορνείας μεταξύ σας, και μάλιστα τέτοιου είδους πορνεία, που ούτε ανάμεσα στους ειδωλολάτρες δε συναντιέται! Nα έχει δηλαδή ένας σχέσεις με τη γυναίκα του πατέρα του! Kι εσείς είστε τόσο γεμάτοι από αυταρέσκεια που δεν πενθήσατε, όπως άρμοζε καλύτερα, ώστε ν’ αποκοπεί από ανάμεσά σας αυτός που έκανε την πράξη αυτή. Oπωσδήποτε πάντως, εγώ, που είμαι βέβαια απών σωματικά αλλά παρών πνευματικά, έχω κιόλας καταδικάσει στ’ όνομα του Kυρίου μας Iησού Xριστού, σαν να ήμουν παρών, αυτόν που διέπραξε τόσο αδιάντροπα την πράξη αυτή. Έτσι, αφού συναχθείτε εσείς και το δικό μου πνεύμα, έχοντας και τη δύναμη του Kυρίου μας Iησού Xριστού, να παραδώσετε έναν τέτοιο άνθρωπο στο Σατανά, για να εξαλειφθεί το σαρκικό φρόνημα, ώστε το πνεύμα να διατηρηθεί σώο την Hμέρα του Kυρίου Iησού. Δεν είναι δικαιολογημένη η ικανοποίησή σας. Δεν το ξέρετε πως λίγο προζύμι ξινίζει όλο το ζυμάρι; Kαθαρίστε, λοιπόν, ολότελα την εκκλησία από το παλιό προζύμι, για να είστε νέο ζυμάρι, καθώς είστε άζυμοι τώρα πια. Γιατί, πραγματικά, το δικό μας το Πάσχα είναι το ότι για μας θυσιάστηκε ο Xριστός. Eπομένως, ας γιορτάζουμε όχι πια με παλιό προζύμι ούτε με προζύμι κακίας και πονηρίας, αλλά με απαλλαγμένη από προζύμι ειλικρίνεια και αλήθεια».

Θα αναρωτηθεί λοιπόν κάποιος εδώ, γιατί ο Παύλος δεν λέει ευθέως «σχέσεις με την μάνα του» και λέει «σχέσεις με τη γυναίκα του πατέρα του»; Γιατί πάει Αθήνα Θεσσαλονίκη, μέσω Ιωαννίνων κι όχι μέσω Λαμίας; Μήπως επειδή δεν αναφέρεται στην βιολογική μάνα του αμαρτωλού, αλλά σε κατοπινή σύζυγο του πατέρα του (δηλαδή μητριά); Ηθικά κατακριτέα βέβαια, μια τέτοια πράξη, αλλά αιμομιξία δεν είναι, με την στενή έννοια του όρου.

Θα μπορούσε φυσικά, να πει κάποιος, ότι απ’ τη στιγμή που η συγκεκριμένη φράση είναι «θολή» και ασαφής, ο καθένας θα μπορούσε να δώσει την δική του ερμηνεία. Σωστό κι αυτό. Για πάμε όμως λίγο παρακάτω, στην ίδια επιστολή… Τι γνώμη έχει ο Παύλος για την αιμομιξία; Διαβάζουμε από την μετάφραση της ίδιας ιστοσελίδας:
«Αν, όμως, κάποιος νομίζει πως φέρεται σκληρά στην κόρη του, που θέλει κάποιον, αν αυτή είναι σε ώριμη ηλικία και είναι ανάγκη να γίνει έτσι, ας την αφήσει να κάνει αυτό που θέλει, δεν αμαρτάνει, ας παντρευτούν» (Παύλου Α’ Προς Κορινθίους, Κεφ. 7 36).

Η πρώτη παρατήρηση που θα κάνει κάποιος εδώ, είναι πως ο Παύλος δεν λέει κάτι το μεμπτό. Σωστά. Ο Παύλος δεν λέει τίποτε το μεμπτό εδώ, σύμφωνα με αυτή τη μετάφραση, αν και είναι ν’ απορεί κανείς: Γιατί θα μπορούσε να είναι αμαρτία ένας γάμος; Να δούμε όμως πως έχει και το πρωτότυπο κείμενο; …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Πρόσφατα έπεσε στην αντίληψή μου ένα βίντεο στο YouTube (δυστυχώς δεν θυμάμαι ποιο ακριβώς, γι’ αυτό παραθέτω ένα παρόμοιο), όπου παρουσιάζονταν ένας παραδοσιακός χορός. Με την πρώτη ματιά ήταν φανερό πως επρόκειτο για ποντιακό χορό. Και δώσ’ του από κάτω τα σχόλια για τους αθάνατους ποντιακούς χορούς, την Ελλαδάρα κ.ά.

Μόνο που μες στην έξαρση εθνικής υπερηφάνειας και του «τσακίρ κεφιού» κανείς δεν «πρόσεξε» την εισαγωγή του βίντεο που στην τουρκική γλώσσα εξηγούσε ότι επρόκειτο για παραδοσιακό χορό των Λαζών (τουρκικά δεν γνωρίζω, αλλά απ’ τα συμφραζόμενα [Laz] αυτό κατάλαβα). Τέτοιοι χοροί, χορεύονται στην περιοχή της Τραπεζούντας και θεωρούνται παραδοσιακοί τουρκικοί χοροί, καθώς οι περισσότεροι Λαζοί είχαν εξισλαμιστεί-εκτουρκιστεί στην εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
[Υπάρχει μάλιστα κι ένα σατιρικό βίντεο, ανάλογο μ’ αυτό όπου μαϊμούδες χορεύουν κρητικό πεντοζάλι, μόνο που εδώ η υπόκρουση είναι η λαζική μουσική.]

Δυστυχώς, ως φαίνεται, οι ιστορικές αλήθειες που σκοπίμως υποβαθμίζονται, παρασιωπούνται ή αγνοούνται, οδηγούν σε τέτοιου είδους παρανοήσεις. Είναι γνωστό ότι με την ανταλλαγή των πληθυσμών του 1922 (ως αποτέλεσμα της Γενοκτονίας των Ποντίων και της Μικρασιατικής Καταστροφής) στον ελληνικό χώρο δεν εισήλθαν μόνο Έλληνες, αλλά και άλλα φύλα, μεταξύ των οποίων, Αρμένιοι, Λαζοί κ.ά. Κι αυτό γιατί, η ανταλλαγή δεν έγινε με βάση την εθνική καταγωγή, ή τουλάχιστον τη γλώσσα ή και συνδυασμό των δυο αυτών, αλλά με βάση το θρήσκευμα (αυτά γίνονται όταν η θρησκεία υπερισχύει τους έθνους). Η απαίτηση αυτή ήταν του Κεμάλ, που έδρασε προνοητικά, καθώς ήθελε να αποφύγει κακοτοπιές με εν δυνάμει εθνικές μειονότητες. Έτσι με το κριτήριο της θρησκείας, θα κατόρθωνε να διώξει τον μεγαλύτερο όγκο εθνικών μειονοτήτων, καθώς αυτές είχαν ως κοινό στοιχείο τη θρησκεία και δη τον Χριστιανισμό. Είναι επίσης γνωστό δε, πως ο μεγαλύτερος όγκος των ανταλλάξιμων πληθυσμών που ήρθαν στην Ελλάδα, εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης (πολλοί δεν μιλούσαν καν ελληνικά).
[Εδώ, θα πρέπει να συμφωνήσει κάποιος με τον μέγα «φιλέλληνα» Νίκο Στοΐδη*, που λέει ότι οι Λαζοί (Λαζοπόντιους τους ονομάζει) κάνουν «κρα» από μακριά, καθώς δεν φημίζονται για την…ομορφιά τους (είναι ονομαστοί για τις μεγάλες μύτες τους: 1, 2, 3).]

Η μεγάλη παρανόηση γίνεται με τους Λαζούς, οι οποίοι έχουν κακώς ταυτιστεί με τους Έλληνες του Πόντου. Πρόκειται για γειτονικό λαό με τους Ελληνοπόντιους. Η γλώσσα τους αποτελεί ιδίωμα της γειτονικής Γεωργίας. Θα πρέπει να σημειωθεί δε, πως οι Λαζοί ήταν ανέκαθεν εχθρικοί προς τους Ποντίους (ο περίφημος σφαγέας των Ελλήνων, Τοπάλ Οσμάν ήταν Λαζός). Σ’ αυτήν την παρανόηση βοηθά και η κοινή παραδοσιακή ενδυμασία Ποντίων και Λαζών (ενδεχομένως με κάποιες μικροδιαφορές), καθώς και οι παρόμοιοι παραδοσιακοί χοροί. Μόνο που η παραδοσιακή ενδυμασία των Ποντίων, δεν είναι άλλη απ’ αυτή των Λαζών, αποτέλεσμα προφανώς της μακροχρόνιας συμβίωσης κάτω από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αν κρίνουμε δε, και απ’ την ομοιότητα των μουσικών ακουσμάτων και χορών, κάτι τέτοιο συμβαίνει και σ’ αυτή την περίπτωση (κι αυτή η ομοιότητα δεν αφορά μόνο την περίπτωση Ποντίων και Λαζών, αλλά και άλλες περιοχές της Ελλάδας, που δεν είναι του παρόντος). Υπάρχουν όμως και αρκετοί Πόντιοι που αγνοώντας την ιστορική αλήθεια, εξάγουν το αυθαίρετο συμπέρασμα ότι ο όρος «Λαζοί» αποτελείται από τις λέξεις Ελλάς+ζει=Λαζοί, με αποτέλεσμα να ταυτίζουν τους Πόντιους με τον λαό των Λαζών (περισσότερα εδώ).

Και ερχόμαστε τώρα, στην τελευταία παράμετρο του θέματος: Το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Το κωμικοτραγικό εδώ, είναι πως οι Πόντιοι περιφέρουν με καμάρι τον βυζαντινό δικέφαλο αετό, έμβλημα του Βυζαντίου και του Πατριαρχείου. Το Πατριαρχείο λοιπόν που έχει την παγκόσμια πρωτοτυπία να διαθέτει εικονικούς μητροπολίτες σε μητροπόλεις με ανύπαρκτο ποίμνιο, την περιοχή του ευρύτερου Πόντου την καλύπτει με μητροπολίτη «Τραπεζούντας, Υπέρτιμoς και έξαρχος πάσης Λαζικής». Ένας τίτλος πατριαρχικής δικαιοδοσίας (Λαζική) που διατηρείται από την εποχή ενός άλλου μέγα «φιλέλληνα» αυτοκράτορα του Βυζαντίου, του Θεοδόσιου. Κι εντάξει… Το τότε ήταν τότε, με τις όποιες σκοπιμότητες. Σήμερα όμως, που η περιοχή στις μνήμες των Ελλήνων έχει καθαρά συμβολικό και ιστορικό χαρακτήρα, γιατί το Πατριαρχείο «καπελώνει» τον Πόντο (Μητρόπολη Τραπεζούντας) με την «Λαζική»; Απλή απορία…

* Παλαιότερα ήμουν της άποψης (και πάρα πολλοί εξακολουθούν να την έχουν), πως θα πρέπει να αποφεύγεται η εμετική ιστοσελίδα του Στοΐδη. Στην πορεία, ομολογώ πως αναθεώρησα την άποψή μου. Ο Στοΐδης οδηγούμενος απ’ το ανθελληνικό του μένος, μελετά σε βάθος την ιστορία (και ειδικά την ιστορία που έχει να κάνει με τους Έλληνες). Στις ιστορικές του ανακρίβειες και σκόπιμες παραποιήσεις, συνήθως όμως υπάρχει και ένας κόκκος αληθείας. Όποιος διαθέτει κριτικό πνεύμα λοιπόν, οφείλει αφενός να διαχωρίσει τα σκόπιμα ψεύδη του Στοΐδη κι αφετέρου να διερευνήσει αυτόν τον κόκκο αληθείας.

Παρ’ ότι είναι διάχυτη η εντύπωση ότι μεγάλος λογοτέχνης Νίκος Καζαντζάκης είναι αφορισμένος από την ελληνική Εκκλησία, εξαιτίας κάποιων θεωρούμενων αντιχριστιανικών του βιβλίων, η πραγματικότητα δεν έχει ακριβώς έτσι. Όπως γίνεται συνήθως, σε τέτοιες περιπτώσεις, η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Δεν υπάρχει αφορισμός, αλλά ανάθεμα (κατάρα).

Μια διευκρίνιση χρήσιμη για τη συνέχεια: Στην ελληνική επικράτεια υπάρχουν δύο εκκλησιαστικές δικαιοδοσίες: Του Οικουμενικού Πατριαρχείου (όπου υπάγονται η Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, το Άγιον Όρος και οι Νέες Χώρες) και της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ελλάδος (με την Πελοπόννησο, τη Στερεά, τη Θεσσαλία και τα Επτάνησα). Η Εκκλησία της Ελλάδας, καθώς είναι αυτοκέφαλη, υπάγεται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο μόνο δογματικά. Επομένως, για τις οποιεσδήποτε ποινές που θα επιβάλλει δε χρειάζεται την έγκριση του Πατριαρχείου.

Το ότι η Εκκλησία της Ελλάδος δεν τόλμησε να προχωρήσει στον αφορισμό του Νίκου Καζαντζάκη, επειδή φέρεται να ήταν αντίθετος σε κάτι τέτοιο ο οικουμενικός πατριάρχης Αθηναγόρας, επομένως δεν ευσταθεί. Πιθανότατα, εισηγήθηκε τον αφορισμό στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο ήταν πρωτίστως αρμόδιο γι’ αυτόν, ενδεχομένως για να νομιμοποιήσει και επικυρώσει τον δικό της αφορισμό. Μια κίνηση, καθαρά διπλωματική. Εκτός αυτού, ούτε η (ημι)αυτόνομη Εκκλησία της Κρήτης φαίνεται να είχε ζητήσει αφορισμό από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο οποίο υπάγεται, καθώς στο αρχειοφυλάκιό του, δεν υπάρχει τέτοια απόφαση (αφορισμός), κάτι που έχει παραδεχθεί επισήμως το Οικουμενικό Πατριαρχείο (13 Μαΐου, 2003, κατόπιν αιτήματος της δημοσιογράφου Ελένης Κατσουλάκη).

Ο ίδιος ο Αθηναγόρας άλλωστε, κατά την επίσκεψή του στην Κρήτη το 1961, σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου, φέρεται ν’ απαντά: «Τα βιβλία του Καζαντζάκη κοσμούν την πατριαρχική βιβλιοθήκη». Το πιο πιθανό είναι όμως, ότι ο μη αφορισμός του Καζαντζάκη από την Εκκλησία της Ελλάδας και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, να είναι αποτέλεσμα και πιέσεων (μεταξύ αυτών και η ψυχαναλύτρια, μαθήτρια του Φρόιντ, Μαρία Βοναπάρτη, Πριγκίπισσα Γεωργίου της Ελλάδος, στην οποία ο Καζαντζάκης αφιέρωσε τον «Τελευταίο Πειρασμό»).

Βέβαια, τελικά δεν αφορίστηκε ο Καζαντζάκης, αλλά η Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδας τον καταράστηκε κι εξακολουθεί να είναι καταραμένος (η Εκκλησία έχει απαλλάξει τον Ελευθέριο Βενιζέλο απ’ το ανάθεμα, όχι όμως και τον Καζαντζάκη μα ούτε και τον Αντρέα Λασκαράτο). Στην κατάρα αναφέρονται όλες οι εφημερίδες της εποχής εκείνης, μα και στο αρχείο της Βουλής των Ελλήνων, υπάρχουν οι διαμαρτυρίες των Κρητικών βουλευτών όλων των παρατάξεων. Ο «Τελευταίος Πειρασμός» καταγράφτηκε και στον «Κατάλογο των Απαγορευμένων Βιβλίων» της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας του Βατικανού, το καταργηθέν πλέον «Index Librorum Prohibitorum». Ο Καζαντζάκης απέστειλε τότε τηλεγράφημα στην Επιτροπή του Index με τη φράση του χριστιανού απολογητή Τερτυλλιανού «Ad tuum, Domine, tribunal apello», δηλαδή «Στο Δικαστήριό σου, Κύριε, κάνω έφεση». Σε μια άλλη επιστολή, προς τον Παντελή Πρεβελάκη (Κρητικός λογοτέχνης και καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης, 1909-1986), διακωμωδεί το θέμα, αλλά εκφράζει και την πικρία του, γράφοντας: «Και να τους πλήρωνα δε θα μου έκαναν τέτοια διαφήμιση. Ενθουσιασμένος ο Γερμανός εκδότης μου, μου τηλεγράφησε πως έβαλε ο Πάπας στο Index τον «Τελευταίο Πειρασμό». Τι υποκρισία, τι σαπίλα πρέπει να ’χει ο κόσμος για να μην μπορεί ν’ ανεχτεί ένα βιβλίο γραμμένο με τόση φλόγα κι αγνότητα. Τι ξεπεσμένη και η πνευματική Ελλάδα, για να με θεωρούν ανήθικο και προδότη» («Γράμματα», γράμμα, 394).

Το χρονικό των διωγμών και της κατάρας
Οι διωγμοί, εναντίον του Καζαντζάκη – ανελέητοι μπορεί να πει κανείς – άρχισαν το 1924, όταν …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Σε έναν διεθνή διαγωνισμό μυστικών υπηρεσιών, στην τελική φάση, προκρίνονται η CIA της Αμερικής, η ΜΙ6 της Αγγλίας και η ελληνική ΕΥΠ. Φτάνει λοιπόν η ώρα της δοκιμασίας που θα κρίνει ποια θα είναι και η τελική κατάταξη των υπηρεσιών.

Η επιτροπή εκφωνεί την τελική αποστολή:
– Έχουμε αφήσει ένα κουνέλι στην δασική έκταση που βλέπετε μπροστά σας. Η υπηρεσία που θα ανακαλύψει και θα συλλάβει πιο γρήγορα το κουνέλι θα είναι και η νικήτρια.

Ξεκινάει η CIA, ψάχνει μεθοδικά όλο το δάσος, χτενίζει κάθε πιθανή κρυψώνα και μετά από τρεις ημέρες, όλα τα στοιχεία οδηγούν στο συμπέρασμα ότι:
– Κουνέλι στο δάσος δεν υπάρχει!

Έρχεται η σειρά της αγγλικής ΜΙ6, χρησιμοποιεί ειδικούς θερμικούς ανιχνευτές προηγμένης τεχνολογίας, στοιχεία και πληροφορίες από κατασκοπευτικούς δορυφόρους, τοποθετεί κάμερες, μικρόφωνα και παγίδες, αλλά μετά από πέντε ημέρες κι αυτή δεν βρίσκει κουνέλι. Γυρνάει στην επιτροπή παραδίδοντας το πόρισμα:
– Ύποπτο κουνέλι δεν βρέθηκε, οι τηλεφωνικές του κλήσεις δεν κατέστη δυνατόν να υποκλαπούν, προτείνεται η ολοσχερής καταστροφή του δάσους με ψεκασμό βενζίνης και φωτιάς!

Και ήρθε και η ώρα της ΕΥΠ. Οι δαιμόνιοι πράκτορες εφορμούν στο πυκνό δάσος. Δεν περνάει μία ώρα και εμφανίζονται κρατώντας καταχτυπημένη, ταλαιπωρημένη και αλυσοδεμένη μια αρκούδα. Με το που την φέρνουν μπροστά στην επιτροπή, η αρκούδα πέφτει γονατιστή και φωνάζει:
– Έλεος! Όχι άλλο ξύλο! Όχι άλλο ξύλο! Ομολογώ! Ναι! Εγώ είμαι το κουνέλι!!!