«Πως θα μπορούσα να κερδίσω ποτέ έναν τέτοιον αθλητή; Εγώ έτρεχα για τον εαυτό μου κι αυτός για μια ολόκληρη πατρίδα».
Τζόνι Κέλι (μαραθωνοδρόμος)

Ο Στέλιος Κυριακίδης ήταν αθλητής δρόμων ημιαντοχής και αντοχής, με ιδιαίτερη έφεση στον μαραθώνιο. Έγινε παγκοσμίως γνωστός, όταν κέρδισε τον διάσημο Μαραθώνιο της Βοστόνης, το 1946, χρησιμοποιώντας αυτήν την περιφανή νίκη ως όχημα ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης για την δραματική κατάσταση της Ελλάδος. Γεννήθηκε στις 4 Μαΐου 1910 στο χωριό Στατός της Πάφου στην Κύπρο. Ήταν γιος των αγροτών Γιάννη και Ελένης Κυριακίδη. Από μικρός είχε το μικρόβιο το τρεξίματος, καθώς οι συχωριανοί του τον θυμόνταν να τρέχει με την παραμικρή αιτία κι αφορμή. Συνήθως «πεταγόταν» μέχρι το απέναντι χωριό που απείχε 15-20…χιλιόμετρα. Έβγαλε το Γυμνάσιο στην Πάφο κι από την εφηβική του ηλικία άρχισε να παίρνει μέρος σε αγώνες· αρχικά σε αγώνες ως αθλητής του χωριού του και στην συνέχεια, από το 1930, ως αθλητής του Γυμναστικού Συλλόγου «Ολύμπια» της Λεμεσού· σύλλογο τον οποίο δεν εγκατέλειψε, μέχρι και το τέλος της αθλητικής του σταδιοδρομίας, παρ’ ότι σύντομα, θα μετακομίσει και θα εγκατασταθεί στην Αθήνα, έχοντας εργαστεί προηγουμένως, για ένα διάστημα, σαν υπάλληλος του Δήμου Λεμεσού.

Στην Ελλάδα και στην Αθήνα, θα εργαστεί ως υπάλληλος (εισπράκτορας) της Ηλεκτρικής Εταιρείας (Δ.Ε.Η.), χωρίς να εγκαταλείψει τον αθλητισμό και τις μεγάλες αποστάσεις. Θα σαρώσει τα μετάλλια σε Ελλάδα και Βαλκάνια με τα χρώματα της Ελλάδος, όπου για αρκετά χρόνια ήταν ο αδιαμφισβήτητος πρωταθλητής. Ο Κυριακίδης ήταν αυτός που κατέρριψε την πανελλήνια επίδοση του Σπύρου Λούη στον Μαραθώνιο· μια επίδοση τεσσάρων περίπου δεκαετιών. Ο Λούης μάλιστα, φέρεται να υποδέχεται τον Κυριακίδη στο σπίτι του στο Μαρούσι και χαμογελώντας να του λέει: «Παιδί μου Στέλιο, να τρέχεις πάντα, γιατί εμείς οι Έλληνες γεννηθήκαμε για να τρέχουμε. Μόνο έτσι καταφέραμε να ζήσουμε τόσους αιώνες».

Λίγο μετά την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα, το 1941, ο Στέλιος Κυριακίδης θα νυμφευθεί την σύντροφό του Ιφιγένεια και μαζί θ’ αποκτήσουν τρία παιδιά: Την Ελένη, την Μαίρη και τον Δημήτρη. Τα χρόνια της Κατοχής, θα είναι δύσκολα για τον Στέλιο Κυριακίδη, όπως και για όλους τους Έλληνες. Όπως έλεγε κι ίδιος, το γαμήλιο δώρο του ήταν ένα ψωμί (κι αυτό μισό), ενώ λόγω της σχετικής αναγνωρισιμότητάς του, κατάφερνε να εξασφαλίζει που και και που, μερικά λαχανικά. Η αθλητική ιδιότητα, θα του σώσει την ζωή, όταν συνελήφθη απ’ τους Γερμανούς στο Χαλάνδρι, το 1943, με άλλα 49 άτομα ως αντίποινα για τον φόνο ενός Γερμανού. Ο Γερμανός αξιωματικός υπηρεσία -που συμπτωματικά ήταν κι ο ίδιος μαραθωνοδρόμος-, θα τον αφήσει ελεύθερο, όταν θα διαπιστώσει ότι ο Κυριακίδης έχει συμμετάσχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936 στο Βερολίνο (για καλή του τύχη, είχε στο πορτοφόλι του που το έψαξαν, εκτός από την ταυτότητά του και την κάρτα διαπίστευσης στους αγώνες). Οι υπόλοιποι εκτελέστηκαν… Όπως αναφέρει ο γιος του, Δημήτρης Κυριακίδης, «Μια άλλη φορά, όταν οι Γερμανοί εισέβαλαν στο σπίτι μας, βρήκαν ένα άλμπουμ με φωτογραφίες από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου. Στην πρώτη σελίδα ήταν ο Χίτλερ.“Χάιλ Χίτλερ!” είπαν και εξαφανίστηκαν. Έτσι εδόθη εντολή να μην πηγαίνει κανείς στο σπίτι του Κυριακίδη. Από τότε ο πατέρας μου έκρυβε στο υπόγειό μας τους συμμάχους που έπεφταν με τα αλεξίπτωτα και έφευγαν αργότερα στην Αίγυπτο». …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Πριν λίγες ημέρες, δυστυχώς, κάποιοι «υπεύθυνοι» και αρμόδιοι, έκριναν ότι τα εναπομείναντα ερείπια της κατοικίας όπου έζησε ο αγωνιστής της Επανάστασης, Οδυσσέας Ανδρούτσος στην Πρέβεζα (παρακείμενη φωτογραφία), στην οδό Χρήστου Κοντού (ούτε το όνομά του δεν έφερε ο δρόμος…) θα έπρεπε να κατεδαφιστούν. Η επίσημη δικαιολογία, ήταν πως ήταν αδύνατη η συντήρησή του. Αν παραβλέψουμε την υποψία, ότι μάλλον ουδέποτε έγιναν -σοβαρές- εργασίες συντήρησης, θα οδηγηθούμε και στην πραγματική αιτία: Η κατεδάφιση (με την έγκριση της Εφορείας Αρχαιοτήτων) πραγματοποιήθηκε για να ανεγερθεί στη θέση της ερειπωμένης κατοικίας, μια πολυκατοικία. Αξίζει δε να σημειωθεί, πως το σχεδόν γκρεμισμένο οίκημα, θεωρήθηκε ανάξιο -για σχεδόν 200 χρόνια- χαρακτηρισμού ως «διατηρητέου μνημείου».

Τι θλιβεροί και τραγικοί που είναι κάποιοι… Δεν ξέρω πως αλλιώς να σχολιάσω αυτή την ιστορική αγνωμοσύνη, ασυνειδησία κι αδιαφορία, που διανθίζεται κι από ταπεινά κίνητρα… Βεβαίως, δεν εκπλήσσεται κάποιος με τον παχυδερμισμό και την ιδιοτέλεια των Νεοελλήνων. Έχουμε συνηθίσει πλέον, σε σημείο που να μην μπορούμε να «πέσουμε απ’ τα σύννεφα»… Γαμώ τον πολιτισμό μας δηλαδή και γαμώ τα υπουργεία του (του…«Πολιτισμού»)…

Λίγες ημέρες αργότερα, ένας αγανακτισμένος πολίτης από την αδιαφορία της πολιτείας για την ιστορική μας κληρονομιά, πήγε στην κατοικία ενός άλλου μεγάλου αγωνιστή της Επανάστασης, του Γεώργιου Καραϊσκάκη, στο Κιόνι της Ιθάκης (αυτή δεν την έχουν γκρεμίσει ακόμη· ας μην «απελπιζόμαστε» όμως…), και θέλοντας να καταδείξει την «αμέλεια» των αρχών να τοποθετήσουν μια επιγραφή που να πληροφορεί τον επισκέπτη, για την ιστορική σημασία του κτηρίου, έγραψε μόνος του με μπογιά πάνω στους τοίχους: «ΕΔΩ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Ο ΗΡΩΑΣ ΤΟΥ 1821 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΑΔΙΑΦΟΡΕΙ…».

Προφανώς ο αγανακτισμένος πολίτης, όσο κι αν κατανοεί κάποιος την αγανάκτησή του, δεν συνειδητοποιεί, ότι μ’ αυτόν τον τρόπο, δεν διαφέρει ως προς το αποτέλεσμα, μ’ αυτούς που βεβηλώνουν ενσυνείδητα ή αδιαφορώντας, τα ιστορικά μας μνημεία. Ίσως αν ο συγκεκριμένος πολίτης συνειδητοποιούσε και ο ίδιος καλύτερα την ιστορική σημασία της οικίας, να έκανε ακριβώς αυτό για το οποίο κατηγορεί -και σωστά- τους ιθύνοντες: Να τοποθετούσε την επιγραφή που δεν αξιώθηκε κανένα «αρχίδιο»* να κάνει… (Αν και στην περίπτωση της κατοικίας του Ανδρούτσου, η αναμνηστική πλάκα που ανέφερε «Εδώ είναι το σπίτι του Καπετάν Ανδρούτσου 1776-1798», δεν την έσωσε από την κατεδάφιση).

Η βεβήλωση λοιπόν, παραμένει βεβήλωση, ανεξαρτήτως κινήτρων. Το αποτέλεσμα μετράει…

* Από σχόλιο αναγνώστη, σε ανάλογο «λεξικό»: Όπως μαθαίνουμε από το λεξικό του Φωτίου (ο οποίος ήταν και κοτζάμ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως κι από τους λίγους μορφωμένους, δεν ήταν παίξε-γέλασε ο Φώτιος), και πιο συγκεκριμένα στο λήμμα «Αρχίδια»: «Αρχίδια, τας Αρχάς υποκοριζόμενοι λέγουσιν». Που πα’ να πει: «Αρχίδια είναι μια λέξη που τη χρησιμοποιούν ως υποκοριστικό για τις Αρχές». Όπου ως Αρχές εννοούνται οι δημόσιες Αρχές, οι πρυτανικές Αρχές, οι αυτοδιοικητικές Αρχές, και γενικά οι Αρχές με αυτή την έννοια… Έτσι, αν περπατάς στο δρόμο σου και συναντήσεις τον Δήμαρχο του χωριού σου, και τον προσφωνήσεις «αρχίδι»… ε… μη φοβάσαι ότι θα βρει το δίκιο του στο δικαστήριο, αν τυχόν τολμήσει να προσφύγει. Γιατί εσύ θα παρουσιάσεις το λεξικό του Φώτιου, αλλά και το λεξικό Σούδα και θα ισχυριστείς πως του έκανες κομπλιμέντο με τη λέξη «αρχίδιον»…

Τί είναι κακό; Ό,τι γεννιέται από την αδυναμία.
Τί είναι ευτυχία; Το αίσθημα ότι η δύναμη μεγαλώνει -ότι μια αντίσταση εξουδετερώνεται.
Όχι ικανοποίηση μ’ ό,τι έχουμε, αλλά περισσότερη δύναμη· όχι ειρήνη εν γένει, αλλά πόλεμο· όχι αρετή, αλλά επιδεξιότητα (αρετή σύμφωνα με το στιλ της Αναγέννησης -virtu-, αρετή ελεύθερη από κάθε υποκρισία σε θέματα ηθικής).
Οι αδύναμοι και οι αποτυχημένοι πρέπει να λείψουν: Είναι η πρώτη αρχή της δικής μας αγάπης για τον άνθρωπο. Και θα τους βοηθήσουμε σ’ αυτό.
Τί είναι πιο θλιβερό από οποιοδήποτε ελάττωμα; Η ενεργός συμπόνοια όλων των αποτυχημένων και των αδύναμων: Ο Χριστιανισμός.

Το πρόβλημα που θέτω εδώ δεν είναι τί θα διαδεχθεί την ανθρωπότητα στην ακολουθία των όντων (ο άνθρωπος είναι ένας σκοπός), αλλά ποιόν τύπο ανθρώπου πρέπει να αναθρέψουμε, πρέπει να θελήσουμε, επειδή θα ‘χει μεγαλύτερη αξία, θα ‘ναι πιο άξιος να ζει, θα ‘χει πιο σίγουρο μέλλον. Ακόμη και στο παρελθόν αυτός ο τύπος εμφανίστηκε συχνά, αλλά ως τυχαίο συμβάν, ως εξαίρεση, ποτέ ως ηθελημένος τύπος. Στην πραγματικότητα ήταν ο πιο επίφοβος τύπος -σχεδόν το επίφοβο- και, εξαιτίας του φόβου, αναζητήθηκε, ανατράφηκε και πραγματοποιήθηκε ο αντίθετος τύπος: το κατοικίδιο ζώο, το ζώο του κοπαδιού, το άρρωστο ανθρώπινο ζώο: Ο χριστιανός…

Δεν πρέπει να εξωραΐζουμε και να καλλωπίζουμε τον Χριστιανισμό. Εξαπέλυσε πόλεμο μέχρι θανάτου εναντίον του ανώτερου τύπου ανθρώπου· καταδίκασε όλα τα θεμελιώδη ένστικτα του τύπου αυτού· και, διυλίζοντας αυτά τα ένστικτα, έβγαλε τα κακό, το χειρότερο κακό: Τον δυνατό άνθρωπο, ως τυπικό παράδειγμα προς απόρριψη, τον «διεφθαρμένο άνθρωπο». Ο Χριστιανισμός πήρε το μέρος όλων των αδύναμων, των παρακατιανών, των αποτυχημένων· έκανε ιδανικό τον λόγο των πνευματικά ισχυρότερων, διδάσκοντας ότι οι ανώτερες αξίες του πνεύματος είναι κάτι αμαρτωλό, κάτι παραπλανητικό -πειρασμοί. Το πιο θλιβερό παράδειγμα: Η διαφθορά του Πασκάλ, που πίστευε ότι ο λόγος του είχε διαφθαρεί από το προπατορικό αμάρτημα, ενώ είχε διαφθαρεί μόνο από τον Χριστιανισμό του!…

Ο Χριστιανισμός ονομάζεται θρησκεία της ευσπλαχνίας. Η ευσπλαχνία έρχεται σε αντίθεση προς τα τονωτικά συναισθήματα που αυξάνουν τη ζωτικότητα μας· προκαλεί κατάπτωση. Χάνουμε δύναμη όταν νιώθουμε ευσπλαχνία. Με την ευσπλαχνία αυξάνεται και πολλαπλασιάζεται η απώλεια δύναμης που δημιουργείται στη ζωή απ’ τον πόνο. Η ευσπλαχνία κάνει μεταδοτικό τον πόνο. Κάτω απ’ ορισμένες περιστάσεις μπορεί να προκαλέσει μια ολοκληρωτική απώλεια της ενεργητικότητας και της ζωτικότητας, απώλεια παράλογη, αν τη συγκρίνει κανείς με το μέγεθος της αιτίας (η περίπτωση του θανάτου του Ναζωραίου). Αυτή είναι η πρώτη σκέψη, αλλά υπάρχει ακόμη και μια άλλη: Ας υποθέσουμε ότι μετράμε την ευσπλαχνία σύμφωνα με την αξία των αντιδράσεων που προκαλεί συνήθως· τότε εμφανίζεται ακόμη πιο καθαρά ο επικίνδυνος για τη ζωή χαρακτήρας της. Η ευσπλαχνία ανατρέπει το νόμο της εξέλιξης, που είναι ο νόμος της επιλογής. Διατηρεί ό,τι είναι ώριμο για καταστροφή, υπερασπίζεται τους απόκληρους και τους καταδικασμένους της ζωής· και, με το πλήθος των αποτυχημένων προσώπων και πραγμάτων που κρατά ζωντανά, δίνει στην ίδια τη ζωή μια κατηφή και αμφίβολη όψη. Ορισμένοι τόλμησαν να αποκαλέσουν την ευσπλαχνία, αρετή (από κάθε ευγενή ηθική θεωρείται αδυναμία)· σαν να μην ήταν αρκετό αυτό, την έκαναν την κατ’ εξοχήν αρετή, βάση και πηγή όλων των αρετών. Δεν πρέπει όμως ποτέ να ξεχνάμε ότι αυτό έγινε από την σκοπιά μιας φιλοσοφίας, που ήταν μηδενιστική, που είχε ζωγραφισμένη στο θυρεό της την άρνηση της ζωής…

Όπως ξέρουμε, ο Αριστοτέλης έβλεπε στην ευσπλαχνία μια αρρωστημένη κι επικίνδυνη κατάσταση, την οποία καλά θα κάναμε να αντιμετωπίζουμε κάθε τόσο μ’ ένα καθαρτικό: Η τραγωδία ήταν γι’ αυτόν ένα τέτοιο καθαρτικό. Για να προστατέψουμε το ένστικτο της ζωής, θα πρέπει πράγματι να βρούμε ένα μέσο που θα τρυπήσει και θα κάνει κομμάτια αυτήν την αρρωστημένη και επικίνδυνη συσσώρευση ευσπλαχνίας… Μέσα στην ανθυγιεινή σύγχρονη κατάσταση, τίποτε δεν είναι πιο ανθυγιεινό απ’ την ευσπλαχνία. Να γίνουμε γιατροί σ’ αυτή την περίπτωση, να γίνουμε ανελέητοι, να βάλουμε το νυστέρι -αυτό είναι το καθήκον μας …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »