Πάρε-Δώσε

Αφού είδαμε στα προηγούμενα μέρη (1ο και 2ο) με ποιον τρόπο οι απολογητές προσπαθούν να κτυπήσουν τις ρίζες του Ελληνισμού, τη γλώσσα του, και τον πολιτισμό του, εδώ θα δούμε τον λόγο για τον οποίο το επιχειρούν. Οι ίδιοι σε άρθρα τους ισχυρίζονται ότι στην προχριστιανική Ελλάδα δεν υπήρχε εθνική συνείδηση. Αυτό το κάνουν αποκρύπτοντας από τους αναγνώστες τους αναφορές αρχαίων κειμένων, θεσμούς, και ήθη, που μαρτυρούν το αντίθετο! Ο σκοπός τους είναι να υποβαθμίσουν το αρχαιοελληνικό μεγαλείο για να μας πουν ότι ο Χριστιανισμός ήταν αυτός που συνέβαλε αποφασιστικά στην εδραίωση της εθνικής συνειδήσεως και συνοχής, και διατήρησε το έθνος ζωντανό μέχρι σήμερα. Απομονώνουν από την συνολική ιστορία το κομμάτι των διωγμών κατά του Ελληνισμού (ειδικά) των πρώτων αιώνων της χριστιανικής επικρατήσεως (μάλιστα τολμούν να γράφουν ότι δήθεν διωγμοί τέτοιοι δεν υπήρξαν), και επικεντρώνονται από την εποχή του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και μετά. Για αυτούς, ο Ελληνισμός (που τον είπαν «Ρωμιοσύνη»), είναι το αποτέλεσμα μιας ζύμωσης πολιτιστικής που συνέβη στην βυζαντινή εποχή.

Άρθρα επί άρθρων έχουν γραφτεί. Μαρτυρίες επί μαρτυριών προκειμένου να υποστηρίξουν τις απόψεις τους. Διαδικτυακά «σεντόνια» απλώνονται με υποτιθέμενες «αποδείξεις». Με τη διαφορά ότι αυτά τα πολυάριθμα που παραθέτουν προέρχονται από τους…ομοϊδεάτες τους, ενώ ταυτοχρόνως αποκρύπτουν άλλα στοιχεία που τους χαλούν τη…«σούπα».

Θα ξεκινήσω παραθέτοντας κάποια αποσπάσματα απολογητικών κειμένων με δικές μου υπογραμμίσεις και τονισμούς, και από κάτω τον σχολιασμό μου …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Στη δημοσίευση αυτή θα δούμε την εξέλιξη της σχέσης ορθοδόξων καθολικών, δηλαδή Βυζαντινών και Λατίνων και κάποια σημαντικά γεγονότα στο Βυζάντιο που προηγήθηκαν και οδήγησαν στην Α’ Άλωση. Στην ουσία θα δούμε πως και γιατί καταλύθηκε η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, που είχε καταφέρει τον 10-11^ο αιώνα να είναι η πλουσιότερη στον γνωστό μας κόσμο και την ξέρουμε σαν Βυζάντιο.

Γιατί όλη αυτή η παρουσίαση έχει ενδιαφέρον;

Γιατί κανένας ιστορικός δεν θα αναλύσει μια τόσο μεγάλη περίοδο για να βγάλει εκλαϊκευτικά συμπεράσματα που είναι μάλλον απεχθή στον πολύ κόσμο. Παρόλα αυτά είναι χρήσιμα για εμάς γιατί πολλά γεγονότα μοιάζουν με το σήμερα και μας επηρεάζουν.

Αν διαβάσετε μια από τις υπάρχουσες δημοσιεύσεις για το θέμα, θα βγάλετε εύκολα το συμπέρασμα ότι οι σταυροφόροι εντελώς ξαφνικά αποφάσισαν να πάνε στους Αγίους Τόπους που είχαν καταληφθεί ήδη από μουσουλμάνους με την παρότρυνση του Πάπα και σε μια τέτοια εκστρατεία αντί να πάνε στους Αγίους Τόπους, προτίμησαν από μόνοι τους να λοξοδρομήσουν και να καταλάβουν την Κωνσταντινούπολη.

Στην πραγματικότητα αυτό που κυριαρχεί είναι άλλος ένας μύθος. Η αλήθεια είναι αρκετά διαφορετική· δεν αποφάσισαν από μόνοι τους να πάνε εκεί οι Λατίνοι αυτόκλητα, Βυζαντινοί αυτοκράτορες είναι αυτοί που κάλεσαν για βοήθεια από την Ευρώπη, τουλάχιστον τρεις φορές (πριν την Α` Άλωση) για να αντιμετωπίσουν τον τουρκικό κίνδυνο ή για βοήθεια και είχαν μάλιστα και κάποια οφέλη από τη βοήθειά τους, αλλά το θέμα στράβωσε και οι διπλωματικές, κυρίως οι θρησκευτικές διαφορές έπαιξαν σημαντικό ρόλο και έτσι αυτές οι δράσεις αντί για όφελος έφεραν προβλήματα και τελικά την καταστροφή.

Το σημαντικό όμως ήταν η εσωστρέφεια και η κακή διακυβέρνηση που έφερε εσωτερικά δυσεπίλυτα θέματα, καθώς και οι δυναστικές διαμάχες που αδυνάτισαν το Βυζάντιο και αναγκάστηκε να στραφεί στην Δύση λίγα χρόνια μάλιστα μετά από το Σχίσμα. Για να το καταλάβουμε αυτό, θα πρέπει να δούμε όλο το πλαίσιο, όλη την κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει το Βυζάντιο στην πορεία του, και το κλίμα από τις σχέσεις των δύο Εκκλησιών που επίσης παίζει σημαντικό ρόλο.

Μέσα στην αλληλουχία συμβάντων της Ιστορίας, είναι πραγματικά δύσκολο να επιλέξεις το από που θα ξεκινήσεις την ιστορία σου για να αναδείξεις το κυρίως θέμα, αφού όλα όσα συμβαίνουν σε μια εποχή, έχουν σχέση και είναι συνέχεια της προηγούμενης και η αλληλουχία και σημασία των μεμονωμένων συμβάντων που οδηγούν τις εξελίξεις που μας ενδιαφέρουν, πρέπει να αλιευθεί και να παρουσιαστεί με κάποιο κατανοητό τρόπο και αυτό ελπίζω να γίνει εδώ.

Στην προηγούμενη δημοσίευση και στην ενότητα για το Πρωτείο του Πάπα, είδαμε την σταδιακή ψύχρανση των δύο Εκκλησιών για το θέμα του ποιος θα είναι «Πρώτος μεταξύ Ίσων». Αυτή όπως είδαμε προήλθε από την διάθεση του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως να υποσκάψει και να πάρει το Πρωτείο του Πάπα (κάτι παρόμοιο πάει να γίνει τώρα τελευταία με το της Μόσχας αντίστοιχα και με άλλο τρόπο κατά του Πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως), και μέσα σε αυτό εισπήδησαν και δογματικά θέματα για να το επιβεβαιώσουν και να το διευρύνουν. Έτσι εκεί που υπήρχε μια Εκκλησία που είχε τον έλεγχο της χριστιανοσύνης, τώρα χωρίστηκαν (οι πιστοί) σε καθολικούς και ορθόδοξους. Από την πλευρά της Διοίκησης, χωρίς να μπορεί να πει κανείς ότι αυτά δεν την επηρέαζαν, σαφώς την επηρέαζαν, υπήρχε μια ενδιαφέρουσα, συχνά λυκοφιλία με τα κράτη της Ευρώπης και τον πάπα φυσικά, όπως και με όλα τα υπόλοιπα, που άλλαζε συχνά, αλλά επιπλέον επηρεαζόταν (συχνά υποδαυλιζόταν) από την Εκκλησία, φέρνοντας άλλοτε φιλίες και με την πάροδο του χρόνου περισσότερες έχθρες με τους Λατίνους, αφού η Διοίκηση όπως θα αποδειχθεί ήταν όλο και περισσότερο έρμαιο των θελήσεων της Εκκλησίας.

Θα δούμε λοιπόν συνοπτικά κάποια στοιχεία της εποχής μετά το Σχίσμα και μέχρι και την Α’ Άλωση που θα μας δώσουν μια ιδέα πως καταλήξαμε σταδιακά σε αυτήν, χρησιμοποιώντας κυρίως την μνημειώδη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, της Εκδοτικής Αθηνών, τόμους Η’ και Θ’. Αν δεν σας ενδιαφέρει όλη η ιστορία μπορείτε κατευθείαν να πάτε στο τελευταίο κεφάλαιο, αλλά η προϊστορία αυτή είναι σημαντική για την σωστή κατανόηση της εξέλιξης των πραγμάτων και την πλήρη κατανόηση του θέματος …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Στο προηγούμενο μέρος, εξετάσαμε δύο από τις συνήθεις χριστιανικές απολογητικές κατηγορίες κατά του φιλοσόφου Ιουλιανού.

Η πρώτη, ήταν η πολιτική του απέναντι στους χριστιανούς.
Εκεί, είπαμε ότι φρόντισε να εξασφαλίσει την θρησκευτική ανοχή όχι μόνο απέναντι του Χριστιανισμού, αλλά και μεταξύ των χριστιανικών ρευμάτων.
Ότι η κατάργηση χριστιανών από καίριες και σημαντικές θέσεις ήταν πράξη συνετή προς αποφυγή στάσεων, και τέλος ότι το διάταγμά του που όριζε ότι ο καθηγητής της κλασσικής παιδείας δεν θα μπορούσε να είναι χριστιανός, ήταν απόλυτα λογικό και συνεπέστατο με τις χριστιανικές θέσεις πριν την επισημοποίηση του Χριστιανισμού.

Η δεύτερη, είναι ότι η στήριξή του προς τον Ιουδαϊσμό ήταν στα πλαίσια της θρησκευτικής πολιτικής της ανεξιθρησκείας. Μάλιστα δείχθηκε από τα ίδια τα γραπτά του η επικριτική του θέση απέναντι στον Ιουδαϊσμό.

Στο παρόν, θα εξεταστούν οι ισχυρισμοί περί φόνων και διώξεων, καθώς και το λεγόμενο πογκρόμ που υποτίθεται ότι διέπραξε …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Ο Χριστιανισμός δεν είναι στην πραγματικότητα η θρησκεία της «αγάπης», της «συγνώμης» και της ανεκτικότητας, όπως επαγγέλλεται. Απεναντίας, η Εκκλησία δεν ανέχεται τους «αποστάτες», ειδικά όταν αυτοί την εγκαταλείπουν πρωτίστως εξαιτίας της ίδιας της πίστεως, της ουσίας της, και δευτερευόντως για την υποκρισία της. Δεν συγχωρεί κανέναν που αποσκιρτά από αυτήν, διότι τον θεωρεί κτήμα της. Δούλο «θεού», δηλαδή δούλο δικό της. Πολύ περισσότερο όταν κανείς την απορρίπτει για κάτι καλύτερο, και πρόκειται περί προσωπικότητας και ανθρώπου με εξουσία που προσπαθεί να επαναφέρει τις χαμένες ισορροπίες.

Αυτό συνέβη και με την περίπτωση του Ιουλιανού. Μετά τον θάνατό του στα τριάντα δύο του, οι χριστιανοί πατέρες και συγγραφείς επισώρευσαν εναντίον του κατηγορίες διαστρέφοντας τα γεγονότα είτε επινοώντας εντελώς φανταστικά. Επί αιώνες λοιδορούνταν το όνομά του με τους χαρακτηρισμούς «αποστάτης» και «παραβάτης». Βέβαια, από την εποχή της αναγεννήσεως και του διαφωτισμού και πέρα, επιχειρήθηκε η αποκατάσταση του ονόματός του. Έτσι, «η σύγχρονη ιστοριογραφία δεν τον αντιμετωπίζει πια ως “παραβάτη” του χριστιανικού νόμου» (Η αντιπαγανιστική νομοθεσία της ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μέσα από τους κώδικες, μτφ Α. Καμαρά σ. 112). Σήμερα υπάρχουν εξαιρετικές εργασίες και βιβλία που κυκλοφορούν στο εξωτερικό και ειδικεύονται πάνω στο θέμα αυτό. Στην Ελλάδα δυστυχώς δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο συστηματικά και στον ίδιο βαθμό, εξαιτίας της παπαδοκρατίας. Υπάρχουν αναφορές σε βιβλία όπου γίνεται προσπάθεια να κατανοηθεί το ζήτημα με μετριοπάθεια και ψυχραιμία. Ωστόσο να έχουμε πάντοτε υπόψη μας ότι όσα προτερήματα κι αν αναγνωριστούν στον Ιουλιανό, πάντα θα υπάρχει το «αγκάθι» της προσπάθειάς του να επαναφέρει την εθνική λατρεία.

Το παρόν άρθρο δεν είναι βιογραφικό -αν και περιέχει βιογραφικές πληροφορίες. Αποσκοπεί στο να φέρει στο φως όσα κρύβονται επιμελώς και να διαφωτίσει πλήρως όσες «μισο-αλήθειες» ψελλίζονται από τους κατηγόρους. Συνήθως, ο Ιουλιανός κατηγορείται για την πολιτική που εφήρμοσε απέναντι στους χριστιανούς (όπως την απαγόρευση της άσκησης κάποιων επαγγελμάτων και τη στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων), για το ότι στο θρησκευτικό του πρόγραμμα υποστήριξε τους Ιουδαίους και τον συγκρητισμό (άρα, από πού κι ως πού Έλλην), για φόνους και διωγμούς κατά των χριστιανικών πληθυσμών που άλλοτε ενθάρρυνε και άλλοτε μετείχε και ο ίδιος (ανθρωποθυσίες), και τέλος για το ότι εφήρμοσε το λεγόμενο «πογκρόμ» όταν ανέλαβε την εξουσία μετά τον απροσδόκητο θάνατο του Κωνσταντίου. Σε αυτό το πρώτο μέρος, θα εξετάσουμε τα δύο πρώτα ζητήματα. Στο δεύτερο μέρος τα υπόλοιπα δύο. Οι αποδόσεις των κειμένων του Ιουλιανού είναι από τις εκδόσεις «Ζήτρος» …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Εδώ, θα ασχοληθούμε με δύο σημαντικά βιβλία που εξέδωσε τελευταία η γνωστή σε εμάς σειρά Lux Orbis, η οποία ειδικεύεται σε θέματα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και της κριτικής στην Εκκλησία.

Οι εκκλησιαστικές ιστορίες που έχουν γραφτεί μέχρι στιγμής, αν και έχουν σίγουρα ιστορικό ενδιαφέρον, δεν αναλύουν τα προβλήματα ή τις επιπτώσεις από την δράση της Εκκλησίας στην κοινωνία και το κράτος, αλλά αναλώνονται στις ενδοεκκλησιαστικές τριβές και δογματικές διαφορές και γενικά τα εκκλησιαστικά θέματα που προέκυπταν μέσα από την τελική επικράτηση του κυρίαρχου ρεύματος. Αναφέρουν ας πούμε την διαμάχη για παράδειγμα με την Χ αίρεση, τι το διαφορετικό πρέσβευε, πως την αντιμετώπισε η Εκκλησία θεολογικά, αλλά δεν μας λένε όμως πως εξαφανίστηκε αυτή η αίρεση –αν εξαφανίστηκε-, αφήνοντας έτσι υπόνοιες ότι τα επιχειρήματα ήταν τόσο δυνατά που αυτοί πείστηκαν, αν και κάτι τέτοιο δεν δικαιολογείται. Αντίθετα ξέρουμε από την ιστορία επεμβάσεις της πολιτείας για την οριστική εξαφάνισή τους πέρα από τα εκκλησιαστικά επιτίμια.

Το βασικό χαρακτηριστικό των δύο αυτών χρήσιμων και καινοτόμων βιβλίων είναι η παρουσίαση της εκκλησιαστικής ιστορίας από καθαρά κοσμική και ιστορική άποψη. Δηλαδή το πως και γιατί έβγαιναν οι συνοδικές αποφάσεις, την υπόγεια και την φανερή δράση της Εκκλησίας, τα κίνητρα που εξυπηρετούσαν, αλλά το σημαντικότερο τα αποτελέσματα που είχαν αυτά στο κράτος και την κοινωνία, ειδικότερα στην συντηρητικοποίηση και τον πλήρη έλεγχο, αρχικά πνευματικό και τέλος ολοκληρωτικό …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »