Πάρε-Δώσε

Αντί πρόλογου
Όταν μεγαλώναμε, ένα από τα μεγαλύτερα ψέματα που μάθαμε ήταν ότι οι αρχαίοι μας πρόγονοι, αμέσως μόλις γνώρισαν τον Χριστιανισμό, τον θεώρησαν ως την υπέρτατη αλήθεια, παράτησαν αμέσως την πλάνη της “ειδωλολατρίας” που τους κατείχε και έγιναν έκτοτε πιστοί χριστιανοί. Η πραγματική αλήθεια είναι ότι ο Χριστιανισμός επιβλήθηκε με διάφορα μέσα και συχνά με την βία και οι πρόγονοί μας που ήταν ούτως ή άλλως υποδουλωμένοι εθνικά στους Ρωμαίους δεν είχαν άλλη επιλογή μέσα στο καθεστώς που επικρατούσε, παρά να υποδουλωθούν και θρησκευτικά, άλλοι από ανάγκη και άλλοι για διάφορους λόγους, στον Χριστιανισμό, δεν υπήρχε δηλαδή ελεύθερη επιλογή, και αυτό θα φανεί εύκολα παρακάτω.

Μια χαρακτηριστική επίσης αντεπίθεση των απολογητών σαν απάντηση στην κριτική που γίνεται για την Εκκλησία και την Ορθοδοξία, είναι ότι «ποτέ η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία δεν κυνήγησε την επιστήμη, ή φίμωνε τις διαφορετικές γνώμες». Ο καθείς ήταν και είναι ελεύθερος να πιστεύει ότι θέλει. Αυτά ισχυρίζονται τα έκαναν μόνο οι αιρετικοί καθολικοί με την Ιερά Εξέταση, που δεν ξέρουν την “Αλήθεια”, που σημαίνει ότι αυτή η κριτική δεν τους αφορά. Αντίθετα ισχυρίζονται «η Ορθοδοξία που είναι η θρησκεία της “Αγάπης”, συμβαδίζει με την επιστήμη ή τουλάχιστον δεν επηρεάζεται». Μάλιστα διατείνονται ότι τα “ελάχιστα” παραδείγματα όπως λένε (που και για αυτά βρίσκουν χίλιες δυο δυσκολίες για να τα θεωρήσουν αυθεντικά), όπου έγιναν βανδαλισμοί, πιέσεις, δολοφονίες, έγιναν από κάποιους ελάχιστους φανατικούς ή από το βυζαντινό κράτος, το οποίο όποτε υπάρχει πρόβλημα, διαχωρίζεται αυτόματα από τον Χριστιανισμό!

Η αλήθεια είναι ότι συνήθως διαβάζουμε αποσπασματικά για ένα συμβάν ή μια περίοδο και βλέποντας μεμονωμένες δράσεις τις δικαιολογούμε εύκολα, λόγω εποχής, λόγω πολλών που έβλεπαν ακραία και στραβά τα πράγματα αλλά τελικά ήταν λίγοι κλπ. Αν δούμε όμως όλα αυτά τα γεγονότα στην σειρά, βλέπουμε συγκεκριμένες ακραίες πράξεις και συγκεκριμένη ιδεολογία που ποτέ δεν αλλάζει αλλά γεννά συνέχεια ακρότητες.

Από την άλλη, η καλή μας γνώση για την πασίγνωστη δράση της Ιεράς Εξέτασης συνήθως μας καλύπτει, γιατί γνωρίζουμε ότι το δόγμα και η ιδεολογία των δύο εκκλησιών παρά τα όσα λένε, είναι ουσιαστικά το ίδιο. Εν τω μεταξύ, δεν υπάρχει γνώση της δράσης των επιστημόνων στην Ανατολή και του κλίματος που αντιμετώπισαν, λόγω του ότι ήταν λίγοι (μέσα σε ένα τεράστιο χρονικό διάστημα) και η δράση τους άγνωστη, αφού η Εκκλησία άμεσα ή έμμεσα πάντως καθοριστικά, έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση και την πληροφόρησή μας. Το θέμα των αιρέσεων συνήθως καλύπτεται θεολογικά και όχι ιστορικά. Ξέρουμε τι μας λένε τώρα ότι πίστευαν οι τάδε ή οι δείνα αιρετικοί, αλλά δεν μαθαίνουμε ποτέ την ιστορία τους και την κατάληξή τους.

Θα διερευνήσουμε λοιπόν ιστορικά αυτό ακριβώς το θέμα. «Ορθοδοξία και ή άλλη άποψη», με έμφαση στην Φιλοσοφία, στην Θεολογία και στην Επιστήμη και φυσικά θα δούμε και τον τρόπο δράσης της Εκκλησίας και των εκπροσώπων της στην πολιτική ζωή σαν αποτέλεσμα της ιδεολογίας της. Θα χρησιμοποιηθούν μερικές άμεσες πηγές, κυρίως όμως έμμεσες όπως την «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» της Εκδοτικής Αθηνών, συλλογικό έργο που έχει πάρει βραβείο από την Ακαδημία και το έργο «Στα χρόνια του Βυζαντίου» των Δανέζη-Θεοδοσίου, με προλογικό σημείωμα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. (Το συγκεκριμένο βιβλίο έχει και κάποιες ιδεολογικές τοποθετήσεις των συγγραφέων του σχετικά με την “ελληνικότητα” του Βυζαντίου και την “δημοκρατικότητα” τού Ιησού που έχουν ήδη απαντηθεί εκτενώς: https://www.pare-dose.net/?p=4156 και https://www.pare-dose.net/?p=4143).

Το έργο αυτό δεν είναι τόσο εργασία ή μελέτη, όσο κυρίως συλλογή πληροφοριών, στοιχείων και βιβλιογραφίας για περαιτέρω χρήση και γνώση. Η εδώ συλλογή περιλαμβάνει τα πεπραγμένα μέχρι το 1453. Για την συνέχεια επιφυλάσσομαι στο μέλλον. Στο τέλος της ανατριχιαστικής αυτής παρουσίασης που προσομοιάζει με ταινία του Tarantino, υπάρχει η θεολογική τεκμηρίωση. …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

«Τούτο θα σου πάρω, εκείνο θα μου δώσεις κι αυτό θα μου το χαρίσεις».
Χαρακτηριστική έκφραση των Τουρκοκρητικών

Από το 1669, αφ’ ότου η Κρήτη πέρασε απ’ τα χέρια των Ενετών στα χέρια των Τούρκων και καθ’ όλη την διάρκεια της Τουρκοκρατίας στο νησί, ένας νέος κλάδος πληθυσμού αναφάνηκε: Ήταν οι Τουρκοκρητικοί ή οι μουσουλμάνοι της Κρήτης. Αυτοί, δεν αποτελούσαν ιδιαίτερη φυλετική ομάδα, γιατί δεν ήταν Τούρκοι, αλλά εξισλαμισθέντες Κρητικοί. Διατηρούσαν την ελληνική γλώσσα, χρησιμοποιώντας ως δεύτερη την τουρκική, την οποία πολλές φορές δεν μπορούσαν να μιλήσουν καλά. Δεν ακολουθούσαν πιστά το Κοράνι (π.χ. έπιναν κρασί) και είχαν περίπου τα ίδια έθιμα με τους χριστιανούς, χόρευαν τους ίδιους χορούς και τραγουδούσαν τα ίδια τραγούδια. Ιδιαίτερη κατηγορία των Τουρκοκρητικών της υπαίθρου, ήταν οι λεγόμενοι Αμπαδιώτες που κατοικούσαν κυρίως στη περιοχή Αμαρίου νοτιοανατολικά της Ίδης. Αυτοί διακρίνονταν από τους άλλους προερχόμενοι από αραβική φυλή.

Εκείνη την εποχή, ο πληθυσμός της Κρήτης έφτανε μόλις τις 80.000 ψυχές, από τους οποίους οι 50.000 ήταν χριστιανοί (κυρίως ελληνικής καταγωγής) και 30.000 μουσουλμάνοι. Αυτοί οι ντόπιοι γενίτσαροι, ήταν ιδιαιτέρως σκληροί με τους χριστιανούς συμπατριώτες τους και στάθηκαν εναντίον τους σε κάθε επαναστατική προσπάθεια που έκαναν για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού. Ενεργώντας ως συνειδητοί Τούρκοι, πρωταγωνίστησαν σε πολλούς από τους λεγόμενους «αρμπαντέδες», δηλαδή τις επιδρομές του «ανεύθυνου» και φανατισμένου τουρκικού όχλου στις χριστιανικές συνοικίες, οι οποίες συνοδεύονταν κατά κανόνα από ανελέητες σφαγές, καταστροφές και πλιάτσικο. Οι Τουρκοκρητικοί, είχαν αποκτήσει τέτοια δύναμη, ώστε περιφρονούσαν ακόμα και τα σουλτανικά φιρμάνια. Ήταν ουσιαστικά ένα κράτος εν κράτει. Υπήρχαν αρκετοί, ονομαστοί για τις αγριότητές τους, αρχιγενίτσαροι, οι οποίοι κατατυραννούσαν όχι μόνο τους Έλληνες, αλλά συχνά κι αυτούς τους Τούρκους. Υπήρχε ωστόσο και μια άλλη κατηγορία Τουρκοκρητικών, που ονομάζονταν Λινοβάμβακοι, οι οποίοι ήταν κρυπτοχριστιανοί και πρόσφεραν εξαιρετικές εθνικές υπηρεσίες από αυθαιρεσίες των Τούρκων. Ήταν όμως μειοψηφία και σίγουρα δεν ήταν ικανή να σταθεί εμπόδιο στο μένος και την ασυδοσία των μουσουλμάνων Κρητικών.

Η κατάσταση έγινε αφόρητη μετά το 1750. Οι χρόνοι που θα ακολουθήσουν, και ως τις παραμονές της μεγάλης Επανάστασης του 1821, θα είναι η περίοδος της σκληρότερης δοκιμασίας του κρητικού λαού, μια εποχή αχαλίνωτου γενιτσαρισμού.

Οι περιηγητές περιγράφουν φρικώδη περιστατικά και οι ιστορικοί της Κρήτης δεν κουράζονται να εξιστορούν τις γενιτσαρικές βιαιότητες και τις κτηνώδεις πράξεις εις βάρος του χριστιανικού πληθυσμού. Χαρακτηριστικό, είναι το απόσπασμα από σουλτανική διαταγή, σχετική με τις υπερβάσεις των γενίτσαρων του Χάνδακα, με χρονολογία 6 Ιουλίου 1762: …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Η περίοδος της Τουρκοκρατίας, χαρακτηρίζεται ως η χρυσή εποχή των Εβραίων στην Θεσσαλονίκη. Τόσο ο σουλτάνος Μουράτ Β’, που κυρίευσε την πόλη, όσο και οι διάδοχοί του, για να εποικίσουν την ρημαγμένη κατά την άλωσή της Θεσσαλονίκη, ευνόησαν την εγκατάσταση Εβραίων, ιδίως αυτών που έρχονταν από την Γερμανία και την Ουγγαρία, όπου εκείνα τα χρόνια οι Εβραίοι υφίσταντο άγριες διώξεις. Αυτοί είναι οι αποκαλούμενοι Ασκεναζίμ (από το Ασκενάζ=Γερμανία), οι οποίοι αυξήθηκαν σημαντικά από τα μεγάλα «πογκρόμ» της Βαυαρίας το 1470.

Το πραγματικό όμως κύμα, από Εβραίους επήλυδες, που έδωσε στη Θεσσαλονίκη εβραϊκό χρώμα, ήρθε επί Βαγιαζίτ Β’ (1481-1512) και προέρχονταν από την Ισπανία. Εκεί, οι βασιλείς Φερδινάνδος και Ισαβέλλα, εξαπέλυσαν σκληρούς διωγμούς εναντίον των Εβραίων, το 1492. Περίπου 40.000 Εβραίοι μετανάστες, κατέφυγαν τότε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και οι περισσότεροι απ’ αυτούς εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Η μάζα αυτή, ενισχύθηκε και από φυγάδες της Σικελίας και της Κάτω Ιταλίας το 1493, της Πορτογαλίας το 1497 και της Γαλλικής Προβηγκίας. Όλοι αυτοί οι πρόσφυγες, επονομάστηκαν γενικά, Ισπανοεβραίοι ή Σεφαρδίμ (Σεφεράντ=Ισπανία).

Οι παλαιότεροι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, οι απόγονοι δηλαδή Εβραίων της ρωμαϊκής και βυζαντινής εποχής, ονομάζονταν Ρομανιότ οι Ρωμανοεβραίοι. Αυτοί είχαν μητρική γλώσσα τα ελληνικά, έφεραν ελληνικά ονόματα ή εξελληνισμένα και είχαν ιδιαίτερο τύπο λατρείας, τον λεγόμενο «μάτσορ ρομάνια». Οι Σεφαρδίμ και οι Ασκεναζίμ όμως, οι οποίοι ήταν πολυαριθμότεροι, πλουσιότεροι και πιο πολιτισμένοι, τους αφομοίωσαν γρήγορα και τους απορρόφησαν. Τελικά, επικράτησαν όλων, οι Σεφαρδίμ και από τα τέλη του 16ου αιώνα, η ισπανοεβραϊκή γλώσσα, ήταν αυτή που επιβλήθηκε στην κοινότητα των Εβραίων.

Οι Ισπανοεβραίοι, υπήρξαν συντελεστές αξιόλογης προόδου στη Θεσσαλονίκη. Σ’ αυτούς οφείλεται κυρίως η αναγέννηση της πόλης, μετά τον αφανισμό και την ερήμωση που προκάλεσε η άλωσή τους απ’ τους Τούρκους, καθώς μετέτρεψαν και πάλι τη Θεσσαλονίκη, σ’ ένα μεγάλο κέντρο εμπορίου, όπως ήταν και κατά την ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή. Οι Εβραίοι δεν κυριαρχούσαν τότε, μόνο οικονομικά, αλλά και κοινωνικά και πνευματικά. Είχαν καταστήσει την κοινότητά τους, αληθινό «κράτος εν κράτει» και είχαν αποθέσει τόσο έντονα την σφραγίδα τους, ώστε η Θεσσαλονίκη επονομαζόταν τότε ως «Μητέρα του Ισραήλ». Στις αρχές του 17ου αιώνα, η εβραϊκή κοινότητα θα φτάσει στο απόγειο της ακμής της. Την εποχή εκείνη, από τους 120 «μαχαλάδες» (συνοικίες) της Θεσσαλονίκης, οι 56 ήταν εβραϊκοί, οι 48 μουσουλμανικοί και οι 16 ελληνικοί.

Ξαφνικά όμως, το 1655, η εβραϊκή κοινότητα πέρασε μια φοβερή περιπέτεια, που την έπληξε βαριά και την αποσύνθεσε. Παρουσιάστηκε τότε, ένας μυστηριώδης «μεσσίας», που προέρχονταν από την Σμύρνη, ο Σαμπατάι Σεβί. …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Η φράση αυτή, λέγεται για όσους είναι άτεγκτοι, σκληροί κι αδέκαστοι και φαίνεται να ξεκίνησε από την Μάνη…

Άντρες, γυναίκες και παιδιά της Μάνης, το μόνο επάγγελμα που ήξεραν να κάνουν στα παλιά τα χρόνια, ήταν τα όπλα. Για τα χωριά τους δεν έλεγαν, ότι έχουν τόσους κατοίκους, παρά τόσα τουφέκια…

Κανένας κατακτητής δεν πάτησε εκεί το πόδι του, ούτε οι Φράγκοι ούτε οι Αλβανοί. Ο ίδιος ο Ιμπραήμ, που έκαψε την Πελοπόννησο, μόνο τη Μάνη δεν μπόρεσε να πάρει.

Στα 1826 προσπάθησε να τους ξεγελάσει. Χώρισε στα δύο τον στρατό του και τράβηξε τους Μανιάτες προς τον Αλμυρό, ενώ η άλλη φάλαγγά του -από τον όρμο του Δηρού- ανέβηκε στα έρημα χωριά τους, αλλά τα γυναικόπαιδα, που βρέθηκαν εκεί, τους έδιωξαν με πέτρες και δρεπάνια. Ωστόσο, ο Ιμπραήμ, που κατάλαβε γρήγορα, ότι δεν επρόκειτο να τους νικήσει με πόλεμο, αλλά μονάχα με μπαμπεσιά, έστειλε μέσα στα χωριά της Μάνης τους κατασκόπους του, ντυμένους…καστανάδες. Αυτοί, για να πληροφορηθούν από τις γυναίκες και τα παιδιά, πού βρίσκονται κρυμμένοι οι όντρες τους, άρχιζαν να χαρίζουν τα κάστανά τους, αντί να τα πουλάνε. Αυτό έκανε εντύπωση σε όλους και τους έβαλε σε υποψία. Αμέσως τότε ειδοποίησαν για τα καθέκαστα κι ύστερα από λίγο, κατέβηκαν οι αρματολοί στα χωριά, έπιασαν τους καστανάδες και τους ανάγκασαν να ομολογήσουν την αλήθεια. Όταν οι κατάσκοποι ρώτησαν τρέμοντας, τι θα τους έκαναν τώρα που είπαν την αλήθεια, οι Μανιάτες αποκρίθηκαν: «Εμείς δεν χαρίζουμε κάστανα…».