Πάρε-Δώσε

«Διοτίμα μου,

H τελευταία μου πράξη έχει το νόημα της διαμαρτύρησης για το κακό που ετοιμάζουμε εμείς οι ενήλικοι στις αθώες νέες γενεές που έρχονται. Zούμε τη ζωή μας τρώγοντας τις σάρκες τους. Ένα κακό αβυσσαλέο στη φρίκη του. H λύπη μου γι’ αυτό το έγκλημα με σκοτώνει…».

Έτσι ξεκινάει η επιστολή που άφησε στην κόρη του, ο σύγχρονος φιλόσοφος -και για κάποιους, «γραφικός» ή αμφιλεγόμενος- Δημήτρης Λιαντίνης, λίγο πριν πάρει τον δρόμο για την πλαγιά του Ταΰγετου, όπου είχε επιλέξει ν’ αποχωριστεί απ’ τη ζωή. Τον αποκάλεσαν «εραστή του θανάτου» και μάλλον όχι άδικα. Ο θάνατος και η φιλοσοφία του περί αυτού, έχουν έντονη παρουσία στο έργο του.

Ακολουθεί ένα βίντεο με αποσπάσματα από ομιλίες, διαλέξεις και διδασκαλίες του· τις εικόνες από την στιγμή της ανεύρεσης της σορού του, ενώ συγκλονιστική είναι και η παρουσία της μάνας του, Πολυτίμης, όπου εξομολογείται πως ο γιος της, τής ανακοίνωσε την απόφασή του και πως την δέχθηκε αυτή …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

«Είπε ο Διδάσκαλος: Μεταδίδω, δεν δημιουργώ κι αγαπώ τους Παλαιούς…».

«Μόνο οι πιο σοφοί και οι πιο ηλίθιοι δεν αλλάζουν γνώμη».

«Ό,τι αναζητεί ο άριστος στον εαυτό του, ο μικρός άνθρωπος το αναζητεί στους άλλους».
Κομφούκιος, «Ανάλεκτα»

Τα «Ανάλεκτα» είναι μία συλλογή ρήσεων και διαλόγων του Κινέζου στοχαστή και φιλοσόφου Κομφούκιου με τους μαθητές του. Συνιστά ένα από τα πλέον αντιπροσωπευτικά γραπτά κείμενα για τη ζωή, τις ιδέες και τη διδασκαλία του, το οποίο άσκησε σημαντική επίδραση στην κινεζική σκέψη. Η καταγραφή του πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές τού Κομφούκιου, μετά το θάνατο του, και ολοκληρώθηκε πιθανώς κατά την Περίοδο των Μαχομένων Βασιλείων (5ος αιώνας π.Χ. – 221 π.Χ.) της Κίνας. Ο τίτλος του έργου συγκροτείται από τα δύο ιδεογράμματα «lun» (論) και «yu» (語), τα οποία σημαίνουν εξετάζω, κρίνω ή συζητώ και ομιλία, λέξη ή γλώσσα αντίστοιχα.

Μετά το θάνατο του Κομφούκιου, οι μαθητές του άρχισαν να καταγράφουν στοιχεία από τις διδασκαλίες του δασκάλου τους, παράδοση που συνεχίστηκε επίσης από τις επόμενες γενιές μαθητών του. Περίπου δύο αιώνες μετά το θάνατό του υπήρχαν δεκάδες κείμενα, τα οποία τελικά συγκεντρώθηκαν και συγκρότησαν, με παραλλαγές, το έργο που είναι σήμερα γνωστό ως τα «Ανάλεκτα».

Τα «Ανάλεκτα» μεταφράστηκαν για πρώτη φορά σε δυτική γλώσσα, στα τέλη του 16ου αιώνα, όταν ο Ιταλός ιησουίτης Matteo Ricci, με τη βοήθεια πολυάριθμων συνεργατών, μετέφρασε το κείμενο στα λατινικά, εργασία που ωστόσο δεν δημοσιεύτηκε. Ακολούθησε η μετάφραση των Prosper Intercetta (1625-96) και Ignatius da Casta (1599-1666), η οποία εκδόθηκε το 1697 στο Παρίσι από τον μοναχό Philippus Couplet (1624-92) και έφερε τον τίτλο Confucius Sinarum Philosophus.

Ο τίτλος «Ανάλεκτα» (Analects) χρησιμοποιήθηκε, για πρώτη φορά, από τον Σκώτο ιεραπόστολο James Legge (1815-97) στη μετάφραση που δημοσιεύτηκε το 1861 στα πλαίσια μίας δίγλωσσης έκδοσης, και αποτέλεσε το πρότυπο για τις μεταγενέστερες εκδόσεις. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η μετάφραση του Arthur David Waley (1889-1996), η οποία χαρακτηρίζεται ως λιγότερο επηρεασμένη από τη νεοκομφουκιανική ερμηνεία του κειμένου.
Κείμενο: el.wikipedia.org

Φιλοσοφία
Τον όρο «φιλοσοφία» χρωστάμε στον Πυθαγόρα που εξοργιζόταν κάθε φορά που τον αποκαλούσαν «σοφό». «Δεν είμαι σοφός», έλεγε, «αλλά φίλος της σοφίας», δηλαδή «φιλόσοφος».

Το μέλι είναι, ή απλά μας φαίνεται γλυκό;
«Αρνούμαι να υποστηρίξω πως το μέλι είναι γλυκό. Μπορώ, όμως, να εγγυηθώ πως μου φαίνεται γλυκό!». Αυτή η φράση συνοψίζει τη σκέψη των «Σκεπτικών». Πλήρης άρνηση του δογματισμού, απολυτοποίηση της αμφιβολίας. Ας φανταστούμε πόσο θα άλλαζε η ζωή μας αν σε κάποιες καταστάσεις, προτού φανούμε ιδιαίτερα μαχητικοί, αναρωτιόμασταν: «Αυτό που τώρα πιστεύω ως απόλυτα αληθινό, μήπως αύριο μου φανεί απλώς πιθανό;».

Λένε πως…
…μια γυναίκα, σπάνια εγκαταλείπει ένα θύμα χωρίς να έχει βρει άλλο.

Πατέρα, να παντρευτώ αυτή τη γυναίκα;
Άκου παιδί μου… Η δοκιμασία είναι απλή: Κάνε κάτι εντελώς τρελό, αγενές και απαράδεκτο μπροστά της… Κατόπιν παρατήρησε το μίσος και την περιφρόνηση στο βλέμμα της κι αναρωτήσου αν την αγαπάς αρκετά ώστε να ανέχεσαι αυτό το βλέμμα κάθε μέρα για το υπόλοιπο της ζωής σου…
Αν ναι, τότε με την ευχή μου!

Άντε βρες άκρη…
Ο Βολτέρος, αστός στοχαστής του 18ου αιώνα, ισχυριζόταν: «Ακόμη κι αν δεν υπήρχε Θεός θα έπρεπε να τον επινοήσουμε».
Ο Μπακούνιν, επαναστάτης αναρχικός στοχαστής του 19ου αιώνα, δήλωνε: «Ακόμη κι αν υπάρχει Θεός θα πρέπει να τον καταργήσουμε».

Η «τριπλή διύλιση» του Σωκράτη
Μια μέρα, εκεί που ο Σωκράτης έκανε βόλτα στην Ακρόπολη, συνάντησε κάποιον που του ανακοίνωσε ότι έχει να του πει κάτι πολύ σημαντικό που άκουσε για έναν απ’ τους μαθητές του.
Ο Σωκράτης τον παρακάλεσε, πριν του πει τι είχε ακούσει, να κάνει το τεστ της «τριπλής διύλισης».
– Τι πράγμα είναι τούτο; τον ρώτησε εκείνος.
– Να, πριν μου πεις τι άκουσες για τον μαθητή μου, θα ήθελα να κάτσουμε λίγο να το φιλτράρουμε. Το πρώτο φίλτρο είναι αυτό της αλήθειας. Είσαι, λοιπόν, εντελώς σίγουρος ότι αυτό που πρόκειται να μου πεις είναι αλήθεια;
– Ε… όχι εντελώς, απλώς το άκουσα όμως και…
– Μάλιστα… Άρα δεν έχεις ιδέα αν αυτό που θέλεις να μου πεις είναι αλήθεια ή ψέματα. Ας δοκιμάσουμε τώρα το δεύτερο φίλτρο, αυτό της καλοσύνης! Αυτό που πρόκειται να μου πεις για τον μαθητή μου είναι κάτι καλό;
– Καλό; Όχι… Το αντίθετο μάλλον…
– Άρα, θέλεις να πεις κάτι κακό για τον μαθητή μου αν και δεν είσαι καθόλου σίγουρος αν είναι αλήθεια. Αλλά μην απογοητεύεσαι… Μπορεί να περάσεις το τεστ γιατί υπάρχει και τρίτο φίλτρο. Αυτό της χρησιμότητας. Είναι, αυτό που θες να μου πεις, κάτι που μπορεί να μου φανεί χρήσιμο;
– Όχι… Δεν νομίζω…
– Άρα, αυτό που θα μου πεις δεν είσαι σίγουρος αν είναι αλήθεια και είσαι βέβαιος πως δεν είναι ούτε καλό ούτε χρήσιμο. Γιατί, λοιπόν, θα πρέπει να το ακούσω; …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Άθρησκος: Δεν αποδέχεται καμμία θρησκεία, αλλά δεν απορρίπτει απαραίτητα την ύπαρξη ενός υπέρτατου όντος, μιας ανώτερης δύναμης, βασιζόμενος σε μια δική του φιλοσοφία περί της ύπαρξής της.

Άθεος: Αρνείται την ύπαρξη οποιουδήποτε θεού ή κάποιας ανώτερης δύναμης. Ο άθεος, όπως είναι ευνόητο, είναι (εν μέρει) ταυτόχρονα και άθρησκος.

Αγνωστικιστής: Κρατάει μια σχετικά ουδέτερη στάση, θεωρώντας πως δεν είναι δυνατή, τουλάχιστον προς το παρόν, η απόδειξη περί ύπαρξης ή μη ύπαρξης θεού.

Σκεπτικιστής: Απορρίπτει τις δογματικές αλήθειες, αμφισβητώντας την δυνατότητα της απόλυτης γνώσης.

Ουμανιστής: Χωρίς να εστιάζει στην ύπαρξη ή όχι θεού, θεωρεί πως ο άνθρωπος είναι ο μόνος υπεύθυνος για τις πράξεις του και την ζωή του, που τίθεται κάτω από τους φυσικούς νόμους, χωρίς την παρέμβαση ή μεσολάβηση κάποιου ανώτερου όντος, απορρίπτοντας ταυτόχρονα την μεταθανάτια ζωή, την μετενσάρκωση και την αθανασία της ψυχής. Ο ουμανιστής λέγεται ανθρωπιστής στα ελληνικά, αλλά αποφεύγεται η χρήση του, για να μην προκαλείται σύγχυση με τον ανθρωπιστή=φιλάνθρωπο.

Ορθολογιστής: Θεωρεί πως η γνώση προκύπτει απ’ την λογική σκέψη. Παρ’ ότι δεν απορρίπτει απόλυτα την έννοια «θεός», εν τούτοις δεν του αποδίδει υπερφυσικές δυνατότητες, και όπως και ο ουμανιστής, δεν θεωρεί πως οι πράξεις και η ζωή τού ανθρώπου καθοδηγούνται ή επηρεάζονται απ’ αυτόν.

Σημείωση: Υπάρχουν κι άλλα φιλοσοφικά ρεύματα (π.χ. Εμπειρισμός, Υπαρξισμός κ.ά.) των οποίων τα όρια είναι αρκετά δυσδιάκριτα, ενώ η ερμηνεία και ανάλυσή τους είναι και σχετικά πολύπλοκη. Η απόδοση των παραπάνω εννοιών, έγινε με όσο το δυνατόν απλοϊκό τρόπο, έτσι ώστε να καταστεί ευκολότερα σαφές το τι βασικά πρεσβεύουν.

Όσοι έχετε ακούσει για τους Αφρικανούς Έλληνες, την «μαύρη Αθηνά» και τον «μαύρο Σωκράτη», ή έστω για τον «μαύρο πρωτο-Ευρωπαίο», τότε μάλλον δε θα δυσκολευτείτε να κατανοήσετε το περιεχόμενο και το νόημα του βίντεο που ακολουθεί (αν και υπάρχει διευκρίνιση στο τέλος). Οι υπόλοιποι, καλύτερα να ρίξετε μια ματιά προηγουμένως στους συνδέσμους που δίνονται, έτσι ώστε να είστε υποψιασμένοι και ενήμεροι γι’ αυτό που θα δείτε.

Χωρίς άλλο σχόλιο, καλή θέαση και…Ούγκα Μούγκα Τούγκα!