«Όταν εγκατέλειπα τη φλεγόμενη Σμύρνη ένιωθα σαν τον κόμη Μοντεκρίστο…Ήθελα να βρω έναν θησαυρό αμύθητης αξίας και να επιστρέψω παντοδύναμος να εκδικηθώ αυτούς που κρέμασαν τον θείο μου, σκότωσαν τους Έλληνες, έκαψαν τα σπίτια μας… Αυτόν τον θησαυρό τον δημιούργησα μόνος μου και είδα δυνατούς της Γης, πολιτικούς, πρίγκιπες, καλλιτέχνες, να υποκλίνονται μπροστά μου, όπως και όμορφες και διάσημες γυναίκες… Έχω τη ψευδαίσθηση ότι κυβερνάω από το γραφείο μου ωκεανούς και ουρανούς, αλλά συχνά πατώντας στο χώμα, που το νιώθω πιο οικείο και δυνατό από άσφαλτο, τσιμέντο, μάρμαρο, συνειδητοποιώ ότι δεν είμαι παρά κόκκος άμμου του σύμπαντος… Το ίδιο ένιωσα κι όταν ξαναπάτησα το χώμα της γενέθλιας πόλης μου…».
Αριστοτέλης Ωνάσης

Ο Αριστοτέλης Ωνάσης, ήταν (και είναι) ίσως ο πιο διάσημος Έλληνας των τελευταίων αιώνων. Ήταν ο άνθρωπος που έκανε τ’ όνομά του συνώνυμο του πλούτου και της δύναμης. Ήταν γόνος του Σωκράτη και της Πηνελόπης Ωνάση, ευκατάστατης οικογένειας της Σμύρνης. Είχε μια μεγαλύτερη αδελφή, την Άρτεμις και άλλα δυο αδέλφια από τον δεύτερο γάμο του πατέρα του το 1912, την Καλλιρόη και την Μερόπη. Ο πατέρας του είχε έναν μικρό στόλο από δέκα πλοία επανδρωμένα με σαράντα ναύτες, ενώ παράλληλα ασχολούνταν και με το εμπόριο καπνού. Η οικονομική αυτή άνεση, επέτρεψε στον Αριστοτέλη και τ’ αδέλφια του να σπουδάσουν στα καλύτερα σχολεία. Έτσι, στην ηλικία των 16, ο Αριστοτέλης μιλούσε τέσσερις γλώσσες: Ισπανικά, τουρκικά, αγγλικά και ελληνικά. Γεννήθηκε στις 15 ή 20 Ιανουαρίου 1906. Θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει τον τόπο που γεννήθηκε, όταν συνέβη η Μικρασιατική Καταστροφή και η πυρπόλυση της Σμύρνης. Αφού ζήσει για λίγο ως πρόσφυγας στην Ελλάδα, θα μεταναστεύσει τον Αύγουστο του 1923 στην Αργεντινή, έχοντας μαζί του λίγα δολάρια.

Στην Αργεντινή, ο Ωνάσης, αφού εργαστεί αρχικά ως λιμενεργάτης, πλύστης και νυχτοφύλακας και για ένα διάστημα ως τηλεφωνητής, θα εκμεταλλευτεί την σχέση που είχε με το εμπόριο καπνού, όταν ζούσε στην Σμύρνη. Με την βοήθεια του πατέρα του, εισήγαγε καπνό από την Τουρκία (ένα μέρος λαθραία) και δημιούργησε ελαφρά τσιγάρα που απευθύνονταν κυρίως σε γυναίκες. Το προϊόν αυτό, που διαφήμιζε πετώντας άδεια πακέτα σε πολυσύχναστα σημεία της πόλης, θα έχει απήχηση και θα φέρει στον Ωνάση τα πρώτα του χρήματα. Έχοντας ήδη συγκεντρώσει ένα σημαντικό κεφάλαιο, θα εκμεταλλευτεί τις οικονομικές συγκυρίες που επέφερε το μεγάλο οικονομικό «κραχ» του 1929 και το 1932, θα στραφεί σ’ έναν τομέα, που ανέκαθεν οι Έλληνες είχαν ιδιαίτερη έφεση: Την ναυτιλία. Από κει και πέρα, αρχίζει να χτίζεται ο μύθος του Έλληνα μεγιστάνα, που συγκέντρωσε τεράστιο πλούτο· που είχε το δικό του νησί -τον Σκορπιό· που συναναστράφηκε με ισχυρούς και διάσημους άνδρες της παγκόσμιας σκηνής, όπως ο Κένεντι, ο Τσόρτσιλ, ο Μενεγκίνι, ο Τίτο· που γνώρισε μυθικές γυναικείες μορφές της εποχής, όπως η Τζεραλίν Σπερκλς -εθεωρείτο η πιο όμορφη γυναίκα στον κόσμο-, η Εύα Περόν, η Μέριλιν Μονρόε, η Μαρία Κάλας, η Γκλόρια Σουανσόν, η Γκρέτα Γκάρμπο και η Τζάκι Κένεντι την οποία και νυμφεύθηκε· που δημιούργησε την Ολυμπιακή και την έκανε περιώνυμη για την χλιδή της και τις προδιαγραφές εξυπηρέτησης επιβατών που σήμερα θεωρούνται αδιανόητες λόγω κόστους.

Η συνέχεια επί της οθόνης…

Το 1430, η Θεσσαλονίκη πολιορκούνταν από ξηρά και θάλασσα, από τον σουλτάνο Μουράτ τον Β’ (πατέρας του Μωάμεθ του Πορθητή, ο οποίος 23 χρόνια αργότερα κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη και πάλι με την συνεργασία των κληρικών), χωρίς αποτέλεσμα, καθώς οι κάτοικοι αντιστέκονταν με σθένος.

Απ’ την δύσκολη αυτή θέση, ανέλαβαν να τον βγάλουν οι καλόγεροι την Μονής Βλατάδων (Βλαταίων) που βρισκόταν εντός της πόλεως (στην άνω πόλη της Θεσσαλονίκης, όπου όπως λέγεται, εκεί «δίδαξε» ο απόστολος Παύλος), λειτουργώντας σαν «πέμπτη φάλαγγα», παρακινούμενοι είτε από το «μπαξίσι» που έδινε ο σουλτάνος σε όποιον βοηθούσε να καταλάβει την πόλη, είτε -το πιθανότερον- διαισθανόμενοι πως αργά ή γρήγορα οι Οθωμανοί θα γινόταν κύριοι της πόλης και της περιοχής, οπότε θεώρησαν «φρόνιμο» να εξασφαλίσουν τα «κεκτημένα» τους προσφέροντας γη και ύδωρ για να μην θίξει ο σουλτάνος την περιουσία τους, είτε λόγω και των δύο.

Όπως αναφέρεται στο βιβλίο «Ο ανέκδοτος Κώδικας 161 της Χίου για τη σύνοδο της Φλωρεντίας, την άλωση από προδοσία της Θεσσαλονίκης το 1430, και τη μάχη της Βάρνας» (Νίκος Β. Κοσμάς), οι καλόγεροι της μονής Βλατάδων υπέδειξαν στον Μουράτ Β’ τους υπόγειους αγωγούς του υδραγωγείου της Θεσσαλονίκης, που βρίσκονταν στον Χορτιάτη, και του συνέστησαν να κόψει το νερό αν ήθελε η Θεσσαλονίκη να πέσει στα χέρια του σαν «ώριμο φρούτο»…

Αμή να ακούσετε πώς το επήρε (τη Θεσσαλονίκη) να θρηνήσετε μεγάλως. Το μέρος όπου έπινεν ο λαός της συμπρωτεύουσας, έρχετον απ’ έξω από τόπον όπου λέγεται του Χορτιάτη με σωληνάρια-αγωγούς και έμπαινεν από κάτω από την γην μέσα εις την Θεσσαλονίκην. Και ωσάν ήρθε αυτός ο Σουλτάνος και την επολέμα ήτον εις αδημονίαν μεγάλην, όπου δε ημπορούσε να την επάρη και έταζε χαρίσματα μεγάλα και δωρεάς, όποιος του δείξει να την επάρη. Και ως έμαθον τούτο οι καλόγεροι του μοναστηρίου των Βλαταίων, όπου είναι το μοναστήρι τους εις την καρδίαν της Θεσσαλονίκης, έγραψαν γράμμα μια νύχτα και το έριξαν από το μοναστήρι έξω εις τον Σουλτάνον Μουράτ Β’ γράφοντας και λέγοντας έτζι: «Ημείς οι δούλοι σου από το μοναστήρι των Βλαταίων προσκυνούμεν την αυθεντίαν σου και δεόμεθα του Θεού να σε βοηθήσεις να επάρης τούτο το κάστρον το περίφημον και άλλα πολλά και να σε ιδούμεν και βασιλέα στην Πόλη. Όμως δίδωμεν σου είδησιν ότι αν θέλεις να επάρης το κάστρον τούτο της Θεσσαλονίκης στείλε από το φουσάτον σου ανθρώπους εις του Χορτιάτη την περιοχήν όπου έρχεται απ’ εκεί το νερό εδώ μέσα στην πόλη μας και κόψε το νερό να μην τρέχει και πίνει ο λαός και στανικώς θέλουν παραδοθή και προσκυνήσουν».

Παρόμοια αναφέρονται και στο «Χρονικόν περί της των Τούρκων βασιλείας» (από το 1300 μέχρι το 1461), του Μέγα Λογοθέτη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Ιέρακος (16ος αιώνας). Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο συγγραφέας, μετά την προδοσία των καλόγερων, οι Θεσσαλονικείς πιάστηκαν «σαν τα σπουργίτια σε παγίδα και σαν τα ορτύκια που λείπει η μάνα τους απ’ τη φωλιά»…

Αφ’ ου δε παρεγένετο σουλτάνος προς εκείνην και Θετταλούς εκύκλωσε τους όντας εν τη πόλει, ην απορία εν αυτώ μεγίστη περί ταύτης, ουδόλως γαρ ηδύνατο ελείν και εκπορθήσαι το άστυ το περιφανές τών Θετταλών το κλέος, ηθύμει δε και ήσχαλε κ’ ετήκετο μεγάλως.

 

Τότε τινές των μοναχών, λέγω, των ρακενδύτων εκ των Βλατέων της μονής εντός αυτού οικούντες, κατέγραψαν, εδήλωσαν άπαντα τω σουλτάνω, γράφουσι δε και λέγουσιν: «Ω κύριε σουλτάνε, ως ει σοί έστι βουλητόν άρξαι Θεσσαλονίκης, λαβείν και ταύτην και ημάς και πάντας τους εν πόλει, τους υδροχόους έκοψον σωλήνας Χορτιάτου, δίψn πιεζομένων δε πάντων και απορία, ακόντων τελεσθήσεται όπερ ποθείς γενέσθαι. Όρος Χορτιάτης εστί δε κείμενον υπέρ ταύτης, εξ ου τη πόλει άριστον ύδωρ ηδύ εισρέει».

 

Σουλτάνος oυv ακηκόως τούτο υπερησθείς τε επιχειρεί ως εν ταύτω τω πράγματι και έργω και ταύτην εχειρώσατο ως καλίαν στρουθίων, ως ορταλίχων φωλεόν άνευ μητρός μεινάντων, ήτοι αγάπης καθαράς μη ούσης εν τοις ένδον. Τότε τζαούσην φύλακα καθίστησι φυλάττειν τους εν μονή μονάζοντας προδώσαντας την πόλιν. Τζαούσης δε την σήμερον αυτ’ η μονή καλείται, ίνα μηδείς εκ του στρατού τους μοναχούς ταράξn, όθεν και ατελείς εισίν άχρι του νυν εκ Τούρκων, το έργο μνημονεύοντες των μοναχών το πάλαι.

Η Θεσσαλονίκη έπεσε στις 29 Μαρτίου 1430. Ο Μουράτ Β’ εξετίμησε αρκετά την πολύτιμη συνεργασία των καλόγερων, δίνοντας προνόμια στο μοναστήρι που ονομάστηκε και «Τσαούς Μοναστήρ» (παρεμπιπτόντως αξίζει ν’ αναφερθεί ότι η μονή χτίστηκε τον 14ο αιώνα πάνω σε ερείπια καταστραμμένου -απ’ τους χριστιανούς- αρχαιοελληνικού ναού), εξαιτίας της φρουράς (τσαούσηδες) που διέθεσε ο σουλτάνος για την προστασία των μοναχών. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, «τσαούσηδες» ορίζονταν από τον σουλτάνο, κάποιοι απ’ τους ίδιους τους καλόγερους για λογαριασμό των Τούρκων αξιωματικών, εξασφαλίζοντας έτσι την προστασία του μοναστηριού, με την δύναμη που έδινε ο οθωμανικός στρατιωτικός βαθμός.

Σύμφωνα τέλος και με τον ιστορικό Παύλο Καρολίδη («Ιστορία του ελληνικού έθνους» του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου), το στρατόπεδο του Μουράτ Β’, επισκέφθηκαν εκείνες τις ημέρες και οι καλόγεροι του Αγίου Όρους, προκειμένου να δηλώσουν υποταγή και να διασφαλίσουν κι αυτοί τα προνόμιά τους, διακρίνοντας την επικείμενη επικράτηση των Τούρκων: «Διαρκούσης της πολιορκίας της Θεσσαλονίκης ή μικρόν μετά την άλωσιν της πόλεως ταύτης ενεμφανίσθησαν εν τω στρατοπέδω του Μουράτ Β’ απεσταλμένοι των ιερών μονών του αγιωνύμου όρους Άθω και προσήνεγκον αυτώ την υποταγήν της ιερατικής αυτών πολιτείας. Ο Οθωμανός μονάρχης ευμενώς εδέξατο τους απεσταλμένους και ανεγνώρισε και επεκύρωσε πάντα τα δικαιώματα και προνόμια, ων απέλαυεν η ιερά πολιτεία επί των Ελλήνων αυτοκρατόρων».

Καθώς υπάρχει ένα βίντεο που έχει αναρτηθεί σε αρκετά πατριωτικά blogs, όπου ακούγεται το φιλελληνικό τραγούδι «Coat of Arms» (από την ομώνυμη συλλογή, που σημαίνει «οικόσημο»), του διάσημου σουηδικού συγκροτήματος «Sabaton», θα πρέπει ίσως να γίνουν μερικές διευκρινήσεις. Αν παραβλέψει κανείς την πιθανότητα, πως αν είχε γράψει κάποιος Έλληνας το ίδιο μουσικό κομμάτι και κυρίως με τους ίδιους στίχους, ενδεχομένως θα χαρακτηρίζονταν γραφικός. εθνικιστής κ.ά. και θα ήταν εξαιρετικά αμφίβολο, αν θα «έπαιζε» αυτό το βίντεο, ακόμη και σε πατριωτικές ιστοσελίδες, θα έπρεπε να μας παραξενέψει πως αυτό το διάσημο συγκρότημα ανέλαβε τον ρόλο να υπερασπιστεί την Ελλάδα εν μέσω κρίσης. Γιατί κακά τα ψέματα, οι άσχημες συγκυρίες για την Ελλάδα, έγιναν αφορμή να χρησιμοποιηθεί το συγκεκριμένο κομμάτι σαν μέσο υπεράσπισης μιας χώρας που βάλλεται από παντού.

Μήπως βιαζόμαστε όμως λίγο; Γιατί έχει δωθεί η εντύπωση, ότι το συγκρότημα «Sabaton» έγραψε το συγκεκριμένο κομμάτι, ειδικά για την Ελλάδα και ειδικά για την συγκεκριμένη χρονική περίοδο όπου ακόμη και η εθνική της κυριαρχία τίθεται υπό αμφισβήτηση. Αυτό δεν είναι αληθές. Το συγκρότημα, το οποίο γράφει και παίζει «χέβι μέταλ» μουσική (αρκετά θορυβώδη για τα δικά μου αφτιά, αλλά αυτό δεν έχει σημασία), θα έλεγε κανείς ότι τα τραγούδια του έχουν γενικότερα ένα «πολεμικό» ύφος. Το όνομά του μάλιστα, έχει το ίδιο σχέση με τον πόλεμο («Sabaton» λεγόταν η πολεμική περικνημίδα των ιπποτών), ενώ η συλλογή «Coat of Arms» στην οποία περιέχεται το συγκεκριμένο κομμάτι που αφορά τον Ελληνο-Ιταλικό Πόλεμο του ’40 (οι εικόνες που εμφανίζονται είναι προσωπικές επιλογές του χρήστη που ανέβασε το βίντεο), περιέχει κι άλλα τέτοια κομμάτια -αναλόγου ύφους- που αναφέρονται στην Πολωνία, στην Νορβηγία, στην Αγγλία, στην Μέση Ανατολή κ.ά. Η προηγούμενη δε συλλογή τους (2008), είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Η τέχνη του πολέμου» (The Art of War).

Επομένως, οι «Sabaton», δεν έκαναν κάποια ειδική δουλειά μόνο για την Ελλάδα, ούτε έλαβαν υπόψιν τους τις παρούσες συγκυρίες για να γράψουν το συγκεκριμένο κομμάτι. Φυσικά και μας τιμά ως Έλληνες που αφιέρωσαν ένα κομμάτι απ’ την συλλογή τους στην χώρα μας (ανεξαρτήτως αιτίας ή αφορμής), αλλά ας μην υπερεκτιμάμε κιόλας αυτή την κίνηση κι ας βλέπουμε τα πράγματα στην πραγματική τους διάσταση.

Στο αμφιθέατρο ενός αμερικανικού πανεπιστημίου, κάνει διάλεξη ένας φιλόλογος σε ακροατήριο φοιτητών, και μεταξύ άλλων λέει τα εξής:
– Σε πολλές γλώσσες, δύο αρνήσεις μας κάνουν μια κατάφαση. Σε άλλες γλώσσες, δύο αρνήσεις δίνουν άρνηση. Δεν υπάρχει όμως σε καμμία, μα καμμία γλώσσα, η περίπτωση που δύο καταφάσεις να δίνουν άρνηση.

Οπότε ακούγεται από το ακροατήριο η φωνή του Έλληνα φοιτητή:
– Ναι, καλά…