Κατά την διάρκεια τής Γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα (1941-44), ένας πρώην αξιωματικός τού Πολεμικού Ναυτικού και μετέπειτα επιχειρηματίας, ο Άγγελος Παπαναστασίου, αποτύπωσε κάποιες εικόνες τής περιόδου εκείνης στην κινηματογραφική του μηχανή.
Ένα εγχείρημα, ιδιαιτέρως δύσκολο και επικίνδυνο, δεδομένου ότι η φωτογράφιση ή κινηματογράφιση άνευ άδειας από τον εχθρό, τιμωρούνταν διά τής θανατικής ποινής. Ο Παπαναστασίου, με κίνδυνο τής ζωής του, έκρυβε την μηχανή του σε μια καραβάνα συσσιτίου για να μην κινήσει υποψίες και κατέγραφε κρυφά εικόνες, τόσο από την καθημερινότητα, αλλά και -κυρίως- σκληρές εικόνες από τα δεινά που επέφερε η Κατοχή.
Το κινηματογραφικό υλικό τού Παπαναστασίου, χρησιμοποιήθηκε στην Δίκη τής Νυρεμβέργης, ως αποδεικτικό στοιχείο τών εγκλημάτων που διέπραξαν οι Γερμανοί στην Ελλάδα.
Το 1978, οι υπεύθυνοι τού Πολεμικού Μουσείου, δανείστηκαν την ταινία από την κόρη τού Παπαναστασίου, Λουκία, για μία και μόνη προβολή. Πριν την επιστρέψουν όμως, αφαίρεσαν σημαντικό τμήμα τού υλικού (18′ από τα περίπου 45′), χωρίς να δώσουν πειστική εξήγηση. Όπως λέγεται, ο κύριος λόγος που «εξαφανίστηκαν» σκηνές από το υλικό, οφείλεται στο ότι σε κάποιες απ’ αυτές εμφανίζονται δωσίλογοι εν ώρα δράσης.
Στο βιβλίο των Θεοδοσίου και Δανέζη, “Στα Χρόνια του Βυζαντίου” (εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2010), που το θέμα του είναι η μελέτη της επιστήμης στο Βυζάντιο, είδαμε ήδη μια παρέκβαση για το θέμα της ελληνικότητας του Βυζαντίου. Μέσα σε αυτό το βιβλίο, υπάρχει και μια δεύτερη μεγάλη αυτή τη φορά παρέκβαση (σελ 112-6), όπου οι συγγραφείς μας εξηγούν ότι η Εκκλησία απομακρύνθηκε από το δόγμα του Χριστού και αυτό ήταν το πρόβλημα. Επίσης μας λένε ότι η χριστιανική διδασκαλία έχει σχέση με τις αρχαιοελληνικές αξίες, κάτι που δεν μπορεί να αφεθεί έτσι απλά. Με τον τρόπο αυτό προσπαθούν ίσως να δικαιολογήσουν κατά κάποιο τρόπο, γιατί στην Δύση υπήρξε εξέλιξη της επιστήμης σε αντίθεση με το Βυζάντιο.
Είναι κατανοητό ότι για έναν σύγχρονο άνθρωπο που θέλει να λέγεται επιστήμονας αλλά έχει γεννηθεί μέσα στα νάματα της Ορθοδοξίας χωρίς να τα έχει ήδη ανατρέψει, υπάρχει μεγάλο πρόβλημα. Βλέπει τον πόλεμο της Εκκλησίας κατά της επιστήμης και πρέπει να τον δικαιολογήσει με κάποιο τρόπο, να βρει που είναι το στραβό. Επειδή αυτό δεν διανοείται να το δει στην βάση της θρησκείας -στην θεωρούμενη αδιαμφισβήτητη θεότητα, το ρίχνει στην Εκκλησία που πήρε στραβό δρόμο, μη κατανοώντας η Εκκλησία τα πραγματικά μηνύματα του Χριστού, την στιγμή που ο ίδιος τα έχει καταλάβει.
Ας δούμε τι πράγματι νομίζουν ότι κατάλαβαν οι δύο αυτοί επιστήμονες, οι παρενθέσεις και οι υπογραμμίσεις δικές μου: … Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος…
Δυο φίλοι, ο Λάκης και ο Μήτσος, τα πίνουν παρέα και συζητάνε το πρόβλημα που έχουν οι περισσότεροι άνδρες με τις γυναίκες τους: Την κρεβατομουρμούρα που αντιμετωπίζουν, όταν αργούν να γυρίσουν στο σπίτι.
Λέει λοιπόν ο Λάκης: – Ρε συ, εγώ γυρνάω στο σπίτι, μπαίνω στην γειτονιά με σβηστό το αυτοκίνητο. Ανοίγω σιγά-σιγά την πόρτα, δεν ανάβω κανένα φως, περπατάω στις μύτες, γδύνομαι σιγά σιγά, μπαίνω κάτω από τα σκεπάσματα όσο πιο ήρεμα γίνεται και τελικά ξυπνάει και αρχίζει την μουρμούρα! Άσε, δράμα…
Ο Μήτσος πάλι, λέει με τη σειρά του: – Εγώ φίλε μου, μπαίνω στο στενό με φόρα. Ανοίγω με κλωτσιά την πόρτα, ανάβω όλα τα φώτα, περπατάω σαν τσολιάς, πετάω τα ρούχα μου στο κρεβάτι, σηκώνω τα σκεπάσματα και μπαίνω από κάτω και πριν προλάβει να μιλήσει τής ψιθυρίζω τρυφερά στο αφτί: «Σούλα, πάρε μου μια πίπα μωρό μου!».
Ο Λάκης, με μια απορία ζωγραφισμένη στο πρόσωπό του, τον ρωτάει: – Κι αυτή τί…κάνει;
Κι απαντάει ο Μητσάρας: – Τί να κάνει; Κάνει πως κοιμάται…