Πάρε-Δώσε

Στο προηγούμενο άρθρο «Ποιό είναι το έτος της σταύρωσης του Ιησού;» επιχειρήθηκε ο προσδιορισμός της γεννήσεως και του θανάτου του Ιησού με βάση τις πληροφορίες που καταγράφονται στα τέσσερα κανονικά ευαγγέλια, συνδέοντας τες με ιστορικά στοιχεία και αστρονομικούς υπολογισμούς, συμπεραίνοντας ότι, «Τα ευαγγέλια αδυνατούν να συμφωνήσουν και να δώσουν την χρονολογία γέννησης και θανάτου του κεντρικού προσώπου του οποίου περιγράφουν τις κινήσεις και την δράση». Καταλήγοντας ότι, «Ακολούθως, μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι ο Ιησούς δεν υπήρξε ποτέ». Αυτό αφορά αποκλειστικά τον Ιησού όπως παρουσιάζεται στις ευαγγελικές διηγήσεις. Ωστόσο δεν υπάρχει απόλυτη συμφωνία μεταξύ των ειδικών για την ύπαρξη ή μη ύπαρξη ενός ιστορικού Ιησού, έξω από όσα ισχυρίζονται περί αυτού τα βιβλία της Καινής Διαθήκης.

Επανέρχομαι λοιπόν με περισσότερα στοιχεία από τα βιβλικά κείμενα, και επιπροσθέτως αξιολογώντας αναφορές εκτός Καινής Διαθήκης.

Το ζήτημα, λοιπόν, της ιστορικότητας του Ιησού δεν είναι μικρής σημασίας, ούτε πρέπει να εξετάζεται μονομερώς και με μεροληψία. Πρέπει να στέκεται κανείς στα στοιχεία με ελεύθερο νου και ανοιχτό πνεύμα, να αξιολογεί τις πηγές, και να ξεχωρίζει πότε η πληροφορία είναι «μαρτυρία» και πότε «αναφορά». Η διαφορά στις δύο αυτές έννοιες είναι ότι η μαρτυρία είτε ταυτίζεται με την πηγή, είτε ο φορέας είναι σύγχρονος της πηγής, είτε αυτή η απόσταση είναι μικρή. Έχει δηλαδή το στοιχείο της αμεσότητας. Η αναφορά δεν ταυτίζεται με την πηγή, είναι έμμεση και ο φορέας δεν είναι σύγχρονος της πηγής. Η ποιότητά της εξαρτάται από το «που» αντλείται, αν αντλείται από άλλη αναφορά, και αν υπάρχει η αρχική πηγή για να γίνει σύγκριση και αντιπαράθεση.

Θα δώσω ορισμένα παραδείγματα για να γίνω περισσότερο κατανοητός.

Η χριστιανική Εκκλησία θεωρεί ότι δύο από τα τέσσερα κανονικά ευαγγέλια γράφτηκαν από τους ίδιους τους μαθητές του Ιησού (είναι πηγές), και τα άλλα δύο από ανθρώπους που κατέγραψαν αυτά που τους είπαν οι μαθητές (έχουν μικρή απόσταση από τις πηγές). Υπό αυτή την προϋπόθεση, τα ευαγγέλια θεωρούνται πηγές, εφόσον σε αυτά καταγράφονται στοιχεία από συγχρόνους αυτών που περιγράφουν. Είναι δηλαδή μαρτυρίες για το βίο του Ιησού. Όμως η πληροφορία του Τάκιτου (που θα δούμε παρακάτω) δεν αποτελεί «μαρτυρία», διότι ο ίδιος ο Τάκιτος δεν είναι σύγχρονος του Ιησού. Λαμβάνει από «κάπου», επομένως μεταφέρει μια πληροφορία στο κείμενό του χωρίς το κείμενό του να αποτελεί την αρχική πηγή. Ο Θαλλός αναφέρει μια έκλειψη ηλίου. Το κείμενό του όμως δεν υπάρχει σήμερα. Λαμβάνουμε την πληροφορία του Θαλλού από τον Ιούλιο τον Αφρικανό, του οποίου όμως επίσης το έργο δεν σώζεται αυτούσιο αλλά μόνο αποσπασματικά στον Ευσέβιο. Συνεπώς, η αναφορά του Τάκιτου δεν είναι ισοδύναμη με αυτή του Θαλλού, όπως και του Τάκιτου δεν είναι ισοδύναμη με αυτή των ευαγγελίων.

Στο παρόν άρθρο παραλείπονται οι λεπτομερείς διαφορές και αντιφάσεις μεταξύ των τεσσάρων ευαγγελίων (οι οποίες έχουν σημαντικό ρόλο προς την ιστορικότητα και την αξιοπιστία των ευαγγελίων), διότι σε διαφορετική περίπτωση το ήδη εκτενές άρθρο θα ανερχόταν σε πάνω από 40-50 σελίδες στο Word, πράγμα που δεν θα το επιθυμούσα. Έτσι, περιλήφθησαν μόνο εκείνες που αφορούν ιστορικώς τη γέννηση και τον θάνατο του Ιησού, και όσες από τις λοιπές είναι οι σοβαρότερες κατά την κρίση μου.

Όπως προανέφερα, εδώ γίνεται εξέταση -από ερασιτεχνικής βεβαίως απόψεως- των σχετικών κειμένων, πάντα με βάση τη λογική και πηγές όπου χρειάζεται. Το άρθρο χωρίζεται σε δύο μεγάλα μέρη. Στο πρώτο, εξετάζονται οι πληροφορίες των πηγών- μαρτυριών, και στο δεύτερο οι πληροφορίες των αναφορών. Στις πηγές-μαρτυρίες για την ιστορικότητα του Ιησού κατέταξα τα βιβλία που περιλαμβάνονται στην Καινή Διαθήκη. Στις αναφορές, όσα βρίσκονται εκτός Καινής Διαθήκης μιας και καμία δεν είναι ούτε σύγχρονη ούτε μας ανάγει πριν τη σταύρωση του Ιησού …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Demons From The Livre de la vigne nostre seigneur, 1450-1470

Στην προηγούμενη δημοσίευση Το ξεκίνημα του Χριστιανισμού – Γιατί δεν υπήρξε ιστορικός Ιησούς· Προϊστορία, διαπιστώσαμε τους αρχαίους μύθους πάνω στους οποίους στηρίχθηκε η θρησκεία του Χριστιανισμού και στα μεσσιανικά οράματα μιας εβραϊκής σέκτας που είχε την δική της θεώρηση για τον Μεσσία, μια από τις πολλές που εμφανίστηκαν στην περιοχή. Σήμερα θα δούμε ένα σπουδαίο θέμα το οποίο κλείνει αυτόν το κύκλο κατανόησης της γέννησης του Χριστιανισμού και που είναι στην πραγματικότητα συνέχεια του προηγούμενου και η εξέλιξη του περιθωριακού αρχικά αυτού ρεύματος μέσα στον Ιουδαϊσμό.

Έχουμε γράψει σε επανάληψη για το Κατά Μάρκον, το οποίο στην παλαιότερη μορφή του το έχουμε στον Σιναϊτικό Κώδικα, και για το οποίο έχουμε γράψει για τα φανταστικά στοιχεία που περιέχει εδώ. Έχουμε ήδη τονίσει ότι είναι το πρώτο Ευαγγέλιο που αναφέρει τον Ιησού ως ξεκάθαρο και υπαρκτό πρόσωπο, γνωστό σε πλήθη κόσμου και μάλιστα στις αρχές της Ιουδαίας, θρησκευτικές και πολιτικές, και πάνω σε αυτό έχουμε τα επόμενα Ευαγγέλια να το αντιγράφουν – συμπληρώνουν – διαστρέφουν, και το κτίσιμο πλέον του μύθου της χριστιανικής θρησκείας. Στην προηγούμενη δημοσίευση είδαμε με ξεκάθαρα στοιχεία, ότι όλο το Ευαγγέλιο αυτό είναι μια μεταπαραβολή, μια λογοτεχνική προσπάθεια για να δηλώσει διαφορετική θεολογία. Αρκετοί μελετητές έχουν υποστηρίξει ότι βασίστηκε σε μεγάλο μέρος του περιεχομένου του στις Επιστολές του Παύλου, και αυτοί οι ισχυρισμοί θα αναδειχθούν σε αυτή την παρουσίαση και όπως θα δείτε είναι πολλοί και δυνατοί.

Έχουμε μάθει, και ακόμα οι πιστοί έτσι μαθαίνουν την ιστορία της χριστιανικής πίστης, με το να διαβάζουμε πρώτα τα Ευαγγέλια και μάλιστα πρώτο πρώτο του Κατά Ματθαίον, σαν ένα ενιαίο σύνολο, από το οποίο το κάθε ένα έχει και κοινά και επιπλέον στοιχεία, να αγνοούμε τις αντιφάσεις τους θεωρώντας ότι είναι διαφορετικοί τρόποι κατανόησης, και μετά διαβάζουμε τις Πράξεις και στο τέλος τις Επιστολές σαν συνέχειά τους και έτσι να φαίνεται να επιβεβαιώνουν σε μεγάλο βαθμό μια ιστορία, σαν μια ωραία συνέχεια που μπορεί να βγάλει ίσως κάποιο νόημα. Έρχεται στη γη ο Ιησούς, διδάσκει μαθητές, προδίδεται, σταυρώνεται, ανασταίνεται, φεύγει στον ουρανό, και οι μαθητές του ξεκινούν την Εκκλησία. Στην συνείδησή μας λοιπόν έχει μείνει αυτή η λογική πάνω στην οποία στηρίζονται οι σημερινές Εκκλησίες. Μόνο που η σειρά αυτή δεν είναι σωστή, και όταν τα πράγματα μπουν στη σωστή χρονολογική σειρά, αναφαίνονται ενδιαφέροντα θέματα που μας βοηθούν στο να καταλάβουμε πως δομήθηκε αυτή η θρησκεία.

Το Κατά Μάρκον εκτός λοιπόν του ότι είναι το αρχαιότερο και πρώτο ευαγγέλιο, είναι η πηγή για όλα τα επόμενα ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης, αλλά και αρκετά από τα Απόκρυφα. Δεν είναι διαφορετικές απόψεις των ίδιων θεμάτων, αλλά δόμηση του ενός πάνω στο άλλο και επέκτασή του. Το Κατά Ματθαίον «διορθώνει» τον “Μάρκο”, προσθέτοντας πολύ υλικό που οδηγεί στην επανερμηνεία του, ως ένα ευαγγέλιο που τηρεί την Τορά, το αντίθετο δηλαδή από το μήνυμα του “Μάρκου”. Στην ουσία το Κατά Ματθαίον και το Κατά Λουκάν είναι αναδιατυπώσεις του Κατά Μάρκον, με πρόθεση να υποκαταστήσουν τον “Μάρκο” στις κοινότητες που απευθύνονται. Το Κατά Ιωάννην τώρα χρησιμοποιεί τον “Μάρκο” με δικό του τρόπο, με δικά του λόγια, τροποποιώντας τον όπου τον βόλευε, ή αντιφάσκοντας για να αλλάξει το μήνυμα του. Με τον ίδιο τρόπο το Κατά Ιωάννην χρησιμοποιεί το Κατά Λουκάν και όπως έχουμε δει και απόκρυφα κείμενα, εδώ όμως σκόπιμα αλλοιώνει περισσότερο το μήνυμά του. Κάποια από αυτά τα θέματα, αυτά του Κατά Ιωάννην ειδικά, τα είδαμε εδώ και σε συνέχειες …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Το ευαγγέλιο με την ονομασία Κατά Μάρκον, δεν γράφηκε από κανέναν ευαγγελιστή Μάρκο, είναι ανώνυμο και πλαστογραφημένο στο όνομα του Μάρκου θεωρούμενου ακολούθου του Πέτρου, γράφηκε μετά το 70 κ.χ. μακρυά από την Ιουδαία και αγνοεί την γεωγραφία της και αρκετά από τα έθιμά της. Είναι όμως το πρώτο και βασικό Ευαγγέλιο, το οποίο όλα τα υπόλοιπα αντέγραψαν, διόρθωσαν ή και διέστρεψαν. Είναι και το πρώτο κείμενο που προσπαθεί να ιστορήσει τον Ιησού που πρωτοβλέπουμε στις Επιστολές του Παύλου, στις οποίες η ιστορικότητά του είναι θολή όπως έχουμε δει. Μάλιστα θεωρείται το λιγότερο φανταστικό και πιο πραγματιστικό ευαγγέλιο και θα δούμε αν αυτό ισχύει και σε τι βαθμό.

Έτσι, είναι σημαντική η μελέτη του όπως έχουμε δει και στη δημοσίευση για τον Σιναϊτικό Κώδικα, στον οποίο έχουμε την πιο παλιά και πλήρη μορφή που υπάρχει, στο να καταλάβουμε πως ξεκίνησε ο Χριστιανισμός.

Το παρακάτω κείμενο είναι μετάφραση του αντίστοιχου κειμένου του Richard Carrier με τίτλο: All the Fantastical Things in the Gospel according to Mark 30/7/2024 με ελάχιστες τροποποιήσεις.

Τα σχόλιά μου σε αγκύλες …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Σε μία έρευνα δεν υπάρχει τίποτα το προφανές. Πρέπει όλα να διερευνώνται και όλα να στοιχειοθετούνται με αποδείξεις και τεκμήρια. Έτσι λοιπόν, στο παρόν άρθρο, θα εξεταστεί εάν ο Ιησούς ήταν Έλλην φιλόσοφος, όσο και αν είναι προφανές το αντίθετο. Αν και στον ιστότοπο αυτό έχουν κατά καιρούς παρατεθεί πολύ αξιόλογες μελέτες και πονήματα για την ιστορική ανυπαρξία του Ιησού, εδώ θα υποθέσουμε ότι υπήρξε όπως ακριβώς μας παραδίδεται από τα τέσσερα κανονικά ευαγγέλια.

Όσον αφορά το θέμα μας και σε πολύ γενικές γραμμές, ως πηγές έχουμε τις αναφορές που βρίσκονται στα βιβλία της Καινής Διαθήκης και που αποτελούν τον πυρήνα της επίσημης θέσης της Εκκλησίας, τις μαρτυρίες των λεγόμενων απόκρυφων κειμένων (που εκ των υστέρων άλλες δέχτηκε η Εκκλησία και άλλες όχι), και τα Γνωστικά Κείμενα (που η Εκκλησία δεν δέχεται κατά κανέναν τρόπο). Στην μαρτυρία της Καινής Διαθήκης μπορούμε να προσθέσουμε και εκείνες των μεταποστολικών πατέρων. Τα απόκρυφα κείμενα δεν έρχονται να μας πουν άλλα πράγματα από όσα μας πληροφορούν οι συντάκτες της Καινής Διαθήκης, αλλά να «συμπληρώσουν» τα κενά που υπάρχουν στις ευαγγελικές διηγήσεις. Τα Γνωστικά είναι κάτι άλλο. Ο καθηγητής Στ. Παπαδόπουλος γράφει στην πατρολογία του ότι τα απόκρυφα διαχωρίζονται από τα Γνωστικά Κείμενα. «Οι συντάκτες απόκρυφων έργων διακρίνονται εις αυτούς που μένουν στο χώρο της συνοπτικής και καινοδιαθηκικής παραδόσεως, εις αυτούς που συμπληρώνουν ευρύτερα την παράδοση αυτή και ζητούν να υποκαταστήσουν τα κανονικά βιβλία, και εις αυτούς που δημιουργούν κάτι το τελείως νέο, χωρίς να προϋποθέτουν στοιχεία καινοδιαθηκικής παραδόσεως» (τ. Ά, σ. 201).

Κατά συνέπεια, η πρώτη κατηγορία αποκρύφων συμφωνεί -ως προς τα ζητήματα που εξετάζουμε- με τις πληροφορίες της Καινής Διαθήκης. Όσον αφορά τα συστήματα των Γνωστικών, θεωρούσαν τον Ιησού ως έναν ανώτερο «αιώνα», δηλαδή μια μεσολαβητική οντότητα μεταξύ των ανθρώπων και του Αγαθού υπερβατικού Θεού, που ήρθε να μας «λυτρώσει» δια της γνώσεως από τον κακό Δημιουργό του Κόσμου που ταυτίζεται με τον Θεό της Παλαιάς Διαθήκης. Κατά συνέπεια, εφόσον εκ των πραγμάτων αναιρείται η ανθρώπινη υπόσταση του Ιησού, τότε δεν έχει κανένα νόημα η συζήτηση περί της ελληνικότητάς του και το αν ήταν ή δεν ήταν φιλόσοφος κατά τους Γνωστικούς. Επομένως, καταλήγουμε στο να φέρουμε αποδείξεις και πειστήρια από τα κείμενα της Καινής Διαθήκης και τους μεταποστολικούς πατέρες. Δεν θα είχε ιδιαίτερο νόημα εάν παρουσιάζονταν όλες οι μαρτυρίες, εφόσον επαναλαμβάνουν τις ίδιες θέσεις. Για αυτό θα παρατεθούν ορισμένες από αυτές, ικανώς επαρκούσες ώστε να αναιρεθούν οι πλάνες. Άλλωστε από μια αναζήτηση στο διαδίκτυο, οι υποστηρικτές αυτών των απόψεων (που σχετίζονται άμεσα με το δόγμα των «ελληνοχριστιανικών» συνθέσεων) κάνουν επιλεκτική χρήση αποσπασμάτων από τα κανονικά ευαγγέλια …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Εικόνα 1

Φθάσαμε στο τέλος της ιδιαίτερης μελέτης του ευαγγελίου του ονομαζόμενου Κατά Ιωάννην που είδαμε σε τρεις αναρτήσεις.

Αρχικά, είδαμε τη δομή του και τί πληροφορίες μας δίνει. Στην δεύτερη παρουσίαση κάναμε γενικά σχόλια και διαπιστώσαμε τις ανακολουθίες τόσο με τα Συνοπτικά Ευαγγέλια όσο και με το ίδιο το κείμενο. Στην τρίτη ασχοληθήκαμε με το ενδιαφέρον θέμα του Αγαπημένου Μαθητή, με την Ανάσταση του Λαζάρου και με την ιστορία με το Πανάκριβο Μύρο, τα οποία έχουν μια ενδιαφέρουσα συνάφεια. Ήρθε, τέλος, η ώρα να ασχοληθούμε με άλλο ένα ενδιαφέρον θέμα από αυτό το Ευαγγέλιο που είναι το “θαύμα στην Κανά”.

Με αυτό ήθελα να ασχοληθώ μόλις ξαναέπιασα το συγκεκριμένο ευαγγέλιο, γιατί κάτι με ενοχλούσε στην ροή της υπόθεσης, αλλά κάποιος έχει κάνει ήδη ολόκληρη ανάλυση που αξίζει να διαβαστεί, οπότε σας την παρουσιάζω αυτούσια.

Το παρακάτω κείμενο λοιπόν είναι συγγραφή του κου Γρηγόρη Τσικόπουλου δημοσιευμένο δημόσια στο Facebook και διατήρησα το εξαιρετικό είδος γραφής και λόγου του ως έχει. Τόνισα τα αυτούσια σημαντικά παραθέματα για την ευχερέστερη ανάγνωση. Για αντιπαραβολή στα κείμενα μπορείτε να δείτε τα πρωτότυπα στην wikisource ή στον ορθόδοξο συναξαριστή με την σχετική ερμηνευτική απόδοση ή το κείμενο σκέτο επίσης στην Αποστολική Διακονία.

Τα κείμενα σε αγκύλες είναι δικά του σχόλια, οι υποσημειώσεις που οδηγούν στο τέλος του κειμένου (με το κίτρινο υπόβαθρο), δηλαδή οδηγούν στο 4^ο κεφάλαιο καθώς επίσης το 5^ο κεφάλαιο με κάποιες επιπλέον πληροφορίες, όπως τέλος και η εικονογράφηση είναι δικά μου.

Οι παραθέσεις του συγγραφέα στην “Καινή Ιλαροτραγωδία” είναι σε κεφάλαια του συνολικού κειμένου που έχει γράψει σε συνέχειες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απόσπασμα του οποίου είναι τούτο, που δένει με τις προηγούμενες τρεις δημοσιεύσεις για το Κατά Ιωάννην, και μας βάζει σε σκέψεις για τις πληροφορίες που θέλουν να μας πουν άμεσα ή έμμεσα τα Ευαγγέλια.

Περιλαμβάνει ένα εισαγωγικό κείμενο που κανονικά ανήκει στο δεύτερο τμήμα του κειμένου, αλλά εδώ θα μπει πρώτο, αφού είναι χρήσιμο για να κατανοήσουμε τα κίνητρα της συγγραφής και στα δύο κεφάλαια που ακολουθούν. Στο πρώτο έχουμε μια περιπαικτική αλλά εύστοχη κριτική του κειμένου και στο δεύτερο, το πλέον ενδιαφέρον για μένα, μια ενδιαφέρουσα ανάλυση του τι μπορεί να θέλει να μας πει ο συντάκτης του ευαγγελίου σε αυτό.

Επειδή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν υπάρχουν οι ευκολίες για την επισήμανση διαφόρων τύπων γραμμάτων ή παραγράφων, παραθέτω αρχικά τη λογική των συμβόλων που ακολουθεί ο συγγραφέας, στην οποία έχω επέμβει μόνο σε ξεχωριστές παραθέσεις, ξεχωρίζοντας τες χωρίς εισαγωγικά: …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »