Η πλοκή του μυθιστορήματος «Στα μυστικά του βάλτου» που έγραψε η Πηνελόπη Δέλτα και εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1937, εξελίσσεται στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία στις αρχές του 20ού αι. και συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα. Οι συγκρούσεις Ελλήνων και Βουλγάρων ήταν σκληρότατες. Ο ελληνικός στρατός επίσημα δεν έχει ανάμιξη, λόγω της συνθήκης που έχει υπογραφεί με τους Τούρκους, αλλά στις τάξεις των αντάρτικων σωμάτων ηγούνται συνήθως αξιωματικοί του. Έτσι, μέσα σε ένα κλίμα αποφασιστικότητας και πλήρους μυστικότητας, κάποιες ομάδες ανταρτών έχουν κατασκηνώσει σ’ έναν βάλτο, στη λίμνη των Γιαννιτσών, φτιάχνοντας καλύβες και επικοινωνώντας μεταξύ τους με βάρκες. Κάθε καλύβα ήταν μια μικρή στρατιωτική μονάδα με τον αρχηγό της.

Η συγγραφέας αναφέρεται στη ζωή και στη δράση δύο σημαντικών ηρώων του Αγώνα, του Τέλου Άγρα και του καπετάν Νικηφόρου. Αυτοί ήταν αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, οι οποίοι ήρθαν εθελοντές στη Μακεδονία για να ενισχύσουν τα ελληνικά αντάρτικα σώματα που πολεμούσαν εκεί. Η γενναιότητα, η αυτοθυσία και η αντοχή τους αποτελούν για όλους παράδειγμα ηρωισμού και πατριωτισμού. Στις δύσκολες μάχες, που γίνονται σε μέρη βαλτώδη, γεμάτα από τις παγίδες του εχθρού, έχουν βοηθούς και συναγωνιστές όχι μόνο τους Έλληνες αντάρτες αλλά και τους κατοίκους των ελληνικών χωριών, τις δασκάλες και τους ιερείς. Ιδιαίτερα σημαντικές είναι η δράση και η προσφορά στον Αγώνα δύο παιδιών, του Αποστόλη και του Γιοβάν, τα οποία ενεργούν και συμμετέχουν με αξιοθαύμαστη για την ηλικία τους ωριμότητα.

Λήψη αρχείου (2.5 MB)

Η παροιμιώδης έκφραση «καβάλησε το καλάμι», πιθανότατα προέρχεται από την αρχαία Ελλάδα. Οι Σπαρτιάτες την έλεγαν, για να πειράξουν τον βασιλιά Αγησίλαο.
Και να η ιστορία: Ο Αγησίλαος αγαπούσε υπερβολικά τα παιδιά του. Λέγεται ότι, όταν αυτά ήταν μικρά, έπαιζε μαζί τους μέσα στο σπίτι, καβαλώντας, σαν σε άλογο, ένα καλάμι. Κάποια μέρα όμως, τον είδε ένας φίλος του σ’ αυτή τη στάση. Ο Aγησίλαoς τον παρακάλεσε να μην κάνει λόγο σε κανέναν, πριν γίνει κι αυτός πατέρας και νιώσει τι θα πει να παίζεις με τα παιδιά σου. Αλλά εκείνος δεν κράτησε το λόγο του και το είπε και σε άλλους, για να διαδοθεί σιγά σιγά ο λόγος σε όλους και να φτάσει στις μέρες μας και το λέμε, όταν θέλουμε να πούμε για κάποιον ότι πήραν τα μυαλό του αέρα.

Το παρακάτω απόσπασμα προέρχεται από το μουσικό βιβλίο «Ποιμενικός Αυλός» (1897), του Κοσμά Μαδυτινού, Μητροπολίτου Πελαγωνίας.
Διαβάζοντας τους στίχους, στο μυαλό των περισσότερων, ίσως έρθουν οι «χαριτωμενιές» του Καραγκιόζη και του Χατζηαβάτη όταν «έγλειφαν» τον πασά αποκαλώντας τον «Πολυχρονεμένε μου πασά». Μόνο που εδώ δεν πρόκειται για Θέατρο Σκιών, αλλά για πραγματικό «γλείψιμο» στο οποίο -ως γνωστόν σε αρκετούς- είχε επιδοθεί διαχρονικά το Πατριαρχείο. Εν προκειμένω, πρόκειται για έναν «Πολυχρονισμό» που απευθύνεται στον Σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ Β’, έναν απ’ τους πιο αυταρχικούς σουλτάνους της πάλαι ποτέ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Το έχουμε μάθει όμως το παραμύθι. Όλες αυτές τις γλοιώδεις υποκύψεις και τους τεμενάδες, το Πατριαρχείο τα έκανε για να ρίχνει στάχτη στα μάτια των Τούρκων, με αντικειμενικό σκοπό φυσικά, να συνεχίζει τελεί ανενόχλητο το «πατριωτικό» του έργο (και μόνο αυτό, χωρίς κανένα ίδιον όφελος). Και για να μην ξεχνιόμαστε, περισσότερα για τον «πατριωτικό» και «φιλελληνικό» ρόλο του Πατριαρχείου, εδώ.

Η παρτιτούρα «αλιεύθηκε» στο ιστολόγιο του θεολόγου και μουσικού, Παναγιώτη Ανδριόπουλου (panagiotisandriopoulos.blogspot.com)

«Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο· καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο· το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.

Χρέος μας λοιπόν να συλλάβουμε τ΄ όραμα που χωράει κι εναρμονίζει τις δυο τεράστιες τούτες άναρχες, ακατάλυτες Ορμές· και με τ΄ όραμα τούτο να ρυθμίσουμε το στοχασμό μας και την πράξη».
Απόσπασμα από την «Ασκητική» (Νίκος Καζαντζάκης)

Το φιλοσοφικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη «Ασκητική», αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κείμενά του, μέσα από το οποίο προσπαθεί να εκφράσει τα μεταφυσικά του πιστεύω, ενώ την θεωρούσε ως «το σπόρο απ’ όπου βλάστησε όλο το έργο του». Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό του Δημήτριου Γληνού «Αναγέννηση», το 1927, ενώ η πρώτη έκδοση έγινε το 1945 στην Αθήνα. Το 1930 εξ αιτίας της «Ασκητικής» επρόκειτο να οδηγηθεί στα δικαστήρια για αθεϊσμό, αλλά η δίκη τελικά δεν έγινε ποτέ.

Λήψη αρχείου (230 KB)