Η κρητική λύρα ανήκει στην κατηγορία των χορδόφωνων μουσικών οργάνων με δοξάρι και έχει τις ρίζες της στην Ανατολή. Στην Kρήτη υπήρχαν δύο τύποι λύρας. Tο αποκαλούμενο σήμερα λυράκι, που έδινε οξύ και διαπεραστικό ήχο και η βροντόλυρα ή χοντρόλυρα, μεγαλύτερη σε μέγεθος, ιδανική για την πολύωρη συνοδεία τραγουδιού. Aπό τους δύο τύπους αυτούς και την επιρροή του βιολιού, προήλθε η σύγχρονη κοινή λύρα.

Κατασκευάζεται από μονοκόμματο ξύλο κάποιας ηλικίας (τουλάχιστον 10 ετών) και συνήθως χρησιμοποιείται ασφένταμος, καρυδιά, μουρνιά, κ.α. Η σκάφη, το κοίλο σκαφτό σώμα της λύρας λέγεται και καύκα ή καυκί. Το καπάκι (εμπρόσθιο μέρος) είναι αυτό που επηρεάζει άμεσα τον ήχο του οργάνου και ιδανικό υλικό για την κατασκευή του θεωρείται το κατράνι (υλικό ηλικίας άνω των 300 ετών που προέρχεται από δοκάρια παλαιών κτισμάτων). Παλιά οι χορδές ήταν εντέρινες και το δοξάρι είχε τρίχες από ουρά αλόγου που συνήθως έφερε μια σειρά από σφαιρικά κουδουνάκια, τα λεγόμενα γερακοκούδουνα. Σήμερα που η λύρα συνοδεύεται από άλλα μουσικά όργανα (λαούτο, κιθάρα κ.α.) χρησιμοποιείται συνήθως δοξάρι βιολιού.

Η λύρα στον ελληνικό χώρο
Για να διερευνήσουμε τη χρονική αφετηρία της παρουσίας των εγχόρδων μουσικών οργάνων στην Κρήτη πρέπει να εξετάσουμε την παρουσία τους στον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου ή, ακόμη ευρύτερα, της ανατολικής Μεσογείου και γενικά της βυζαντινής επικράτειας.

Συγκεκριμένα για τη λύρα γνωρίζουμε ότι από το 10ο αιώνα (901-1000 μ.Χ.) υπήρχε ήδη στο βυζαντινό χώρο. Εκτός από τις παραστάσεις στο ανάγλυφο ελεφάντινο βυζαντινό κιβωτίδιο του 10ου ή 11ου αιώνα που σώζεται στο μουσείο της Φλωρεντίας και στα ιστορημένα (εικονογραφημένα) χειρόγραφα του 11ου αιώνα, βαρύνουσα σημασία έχει και η αναφορά του Πέρση Ibn Kurdadhbih προς το χαλίφη Al Mutamid, όπου, ανάμεσα σε άλλα βυζαντινά όργανα, αναφέρει τη λύρα (“lura”), περιγράφοντάς την ως ξύλινο όργανο με πέντε χορδές «όμοιο με το αραβικό ρεμπάμπ» …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Το κλείσιμο της ιστορικής εφημερίδας του Ελεύθερου Τύπου αλλά και η γενικότερη κρίση στο χώρο των Μ.Μ.Ε. έφερε στην επιφάνεια τα προβλήματα που μαστίζουν το χώρο της δημοσιογραφίας. Πολλοί έχουν αρχίσει να διατυπώνουν την άποψη ότι oι παλιές καλές εποχές της δεκαετίας του 90΄(όπου οι περισσότεροι νέοι ήθελαν να μοιάσουν τηλεστάρ δημοσιογράφο), έχουν περάσει ανεπιστρεπτί.

Τα blogs έχουν αρχίσει να χρεώνονται την πτώση του έντυπου τύπο, που ενώ σταδιακά κερδίζουν κομμάτι της διαφημιστικής πίτας. Οι πρώτες διαφημίσεις έχουν κάνει την εμφάνιση τους στο χώρο της μπλοκόσφαιρας πολλές εξ αυτών κρατικές, γεγονός που τους καθιστά εχθρό των εκδοτικών συμφερόντων, αυτομάτως. Συγκεκριμένα, μερικοί δημοσιογράφοι ισχυρίζονται ότι οι bloggers στερούνται κώδικα δεοντολογίας, το ύφος που χρησιμοποιούν είναι προκλητικό ενώ οι πληροφορίες που μεταφέρουν πολλές φορές είναι αναξιόπιστες αφού η είδηση που μεταφέρουν συνήθως δεν διασταυρώνεται. Η ειρωνεία της υπόθεσης είναι ότι από τους bloggers που έχει τύχει να γνωρίσω, ελάχιστοι εξ αυτών θα ήθελαν να αποκαλούν τον εαυτό τους ως δημοσιογράφο, κατά συνέπεια το επιχείρημα αυτό ως μέτρο αξιολόγησης των blogs, μάλλον είναι αδύναμο! Στην πραγματικότητα οι περισσότεροι bloggers που εγώ παρακολουθώ ασκούν αυστηρή κριτική στους δημοσιογράφους ακριβώς για τον ίδιο λόγο(!), δηλαδή για έλλειψη δεοντολογίας και ύφους αλλά και εγκυρότητας των πληροφοριών που μεταφέρεται από τους δημοσιογράφους! H διαφορά όμως είναι ότι οι bloggers κάνουν το hobby τους, ενώ οι δημοσιογράφοι οφείλουν να ελέγχουν την εκάστοτε εξουσία (όπως ορίζεται και από το σύνταγμα).

Κατά την γνώμη μου η κρίση στoν έντυπο τύπο δεν οφείλεται στα blogs. Θα ήταν λοιπόν προτιμότερο οι δημοσιογράφοι να ασχολούνται με τα του οίκου τους πάρα να ψάχνουν εξιλαστήρια θύματα ανάμεσα στους bloggers! Θα έλεγα πως το πρόβλημα δημιουργείται κυρίως από την έλλειψη εμπιστοσύνης του αναγνωστικού κοινού προς τις εφημερίδες αλλά και από την έλλειψη σεβασμού από τους νεότερους δημοσιογράφους προς τους στυλοβάτες του επαγγέλματος. Για παράδειγμα, παραδοσιακές εφημερίδες που ξεκίνησαν ως εφημερίδες των δημοσιογράφων, γρήγορα υποτάχτηκαν σε επιχειρηματικά συμφέροντα κάτι που επηρέασε την «ποιότητα της είδησης» μα πάνω από όλα κλόνισε την εμπιστοσύνη του αναγνωστικού κοινού προς τις εφημερίδες. Πολλά ρεπορτάζ παρουσιάζονται με μεροληπτικό τρόπο, ενώ οι ερωτήσεις των δημοσιογράφων σπάνια φέρνουν τον συνεντευξιαζόμενο σε δύσκολη θέση -γιατί προφανώς κάτι τέτοιο μπορεί να έχει συνέπειες…

Για να πάμε παραπέρα, το πρόβλημα δεν έγκειται στο επιχειρηματικό μοντέλο αλλά στην απόσταση που δημιούργησαν οι δημοσιογράφοι με το αναγνωστικό τους κοινό εξαιτίας του τρόπου που ασκούν το επάγγελμα, ή πιο σωστά λειτούργημά τους. Κύριο μέλημα κάθε δημοσιογράφου πρέπει να είναι η καταγραφή της αλήθειας. Σε μια περίοδο όπου η παραπληροφόρηση και η μεροληψία επικρατούν, η αντικειμενική είδηση θα προσελκύσει το αναγνωστικό κοινό και θα πουλήσει φύλλα. Όταν αυτό γίνει οι εφημερίδες θα γίνουν πάλι κερδοφόρες! Το δρόμο που έχουν χάσει οι εφημερίδες φαίνεται πως έχουν βρει τα blogs!

Oι χιλιάδες bloggers εξασφαλίζουν την πολυφωνία στην ενημέρωση προσδίδοντας με αυτό τον τρόπο το στοιχείο της αντικειμενικότητας στην πληροφόρηση, κάτι που μανιωδώς αναζητεί το κοινό! Aυτό συμβαίνει γιατί η είδηση στο σύνολο των blogs δεν μπορεί είναι κατευθυνόμενη…

Udemand (udemand.blogspot.com)

Παρ’ ότι αυτή η έκφραση -που στις μέρες μας έχει την έννοια της φορτικότητας- σήμερα κατατάσσεται στο λεξιλόγιο της ελληνικής αργκό γλώσσας, εντούτοις η προέλευσή της ανάγεται σε αρκετούς αιώνες πριν.

Όπως είναι γνωστό, κατά την διάρκεια της επιβολής του Χριστιανισμού, το ελληνικό πνεύμα κυνηγήθηκε ανελέητα, ενώ τα περίτεχνα ελληνικά μνημεία, ναοί (όσοι δεν μετατράπηκαν σε χριστιανικούς ναούς), αγάλματα και λοιπά έργα τέχνης, έγιναν στόχος βανδαλισμών απ’ τους χριστιανούς (τα υλικά όλων αυτών, χρησιμοποιήθηκαν για την ανοικοδόμηση εκκλησιών).

Όπως πιστεύεται, η έκφραση «του έσπασε τ’ αρχίδια», προέρχεται από μια παράξενη συνήθεια -φυσική απόρροια των σκοταδιστικών αντιλήψεων- που οι είχαν οι χριστιανοί βάνδαλοι όταν πραγματοποιούσαν τις καταστροφές. Καθώς θεωρούσαν τα αρχαιοελληνικά γυμνά αγάλματα, ως μορφή χυδαίας τέχνης, έσπαγαν και κατέστρεφαν με καλέμι τα…γεννητικά όργανα των -ανδρικών- ειδώλων!

Απ’ αυτή την συνήθεια, προέρχεται και η έκφραση «βλέπεις παπά; πιάσε τ’ αρχίδια σου».

Σήμερα χρησιμοποιούμε διάφορες εκφράσεις όπως: «αυτό που μου συνέβη είναι από τ’ άγραφα», «αυτό που μου λες είναι από τ’ άγραφα», για να δηλώσουμε ότι κάτι είναι πρωτοφανές, καταπληκτικό, απίθανο κλπ.

Η έκφραση αυτή φαίνεται πως προήλθε από τα «άγραφα» εκκλησιαστικά κείμενα, που, όμως είναι τα «απόκρυφα», δηλαδή δεν περιλαμβάνονται στα «κανονικά» Ευαγγέλια και λοιπά εκκλησιαστικά κείμενα, που περιγράφουν τη ζωή και το έργο και αυτά που φέρεται να είπε ο Ιησούς.

Όσο για την παρερμηνεία ότι προέρχεται από τα όρη της Ευρυτανίας «Άγραφα», δεν είναι σωστό. Τα βουνά αυτό πήραν το όνομά τους, όπως πιστεύουν οι περισσότεροι, από το ότι οι Τούρκοι δεν μπόρεσαν να υποδουλώσουν την περιοχή και δεν την περιέλαβαν στα φορολογικά τους βιβλία, σε αντίθεση με τα «Γραμμένα» των Ιωαννίνων.