Πάρε-Δώσε

Το κλείσιμο της ιστορικής εφημερίδας του Ελεύθερου Τύπου αλλά και η γενικότερη κρίση στο χώρο των Μ.Μ.Ε. έφερε στην επιφάνεια τα προβλήματα που μαστίζουν το χώρο της δημοσιογραφίας. Πολλοί έχουν αρχίσει να διατυπώνουν την άποψη ότι oι παλιές καλές εποχές της δεκαετίας του 90΄(όπου οι περισσότεροι νέοι ήθελαν να μοιάσουν τηλεστάρ δημοσιογράφο), έχουν περάσει ανεπιστρεπτί.

Τα blogs έχουν αρχίσει να χρεώνονται την πτώση του έντυπου τύπο, που ενώ σταδιακά κερδίζουν κομμάτι της διαφημιστικής πίτας. Οι πρώτες διαφημίσεις έχουν κάνει την εμφάνιση τους στο χώρο της μπλοκόσφαιρας πολλές εξ αυτών κρατικές, γεγονός που τους καθιστά εχθρό των εκδοτικών συμφερόντων, αυτομάτως. Συγκεκριμένα, μερικοί δημοσιογράφοι ισχυρίζονται ότι οι bloggers στερούνται κώδικα δεοντολογίας, το ύφος που χρησιμοποιούν είναι προκλητικό ενώ οι πληροφορίες που μεταφέρουν πολλές φορές είναι αναξιόπιστες αφού η είδηση που μεταφέρουν συνήθως δεν διασταυρώνεται. Η ειρωνεία της υπόθεσης είναι ότι από τους bloggers που έχει τύχει να γνωρίσω, ελάχιστοι εξ αυτών θα ήθελαν να αποκαλούν τον εαυτό τους ως δημοσιογράφο, κατά συνέπεια το επιχείρημα αυτό ως μέτρο αξιολόγησης των blogs, μάλλον είναι αδύναμο! Στην πραγματικότητα οι περισσότεροι bloggers που εγώ παρακολουθώ ασκούν αυστηρή κριτική στους δημοσιογράφους ακριβώς για τον ίδιο λόγο(!), δηλαδή για έλλειψη δεοντολογίας και ύφους αλλά και εγκυρότητας των πληροφοριών που μεταφέρεται από τους δημοσιογράφους! H διαφορά όμως είναι ότι οι bloggers κάνουν το hobby τους, ενώ οι δημοσιογράφοι οφείλουν να ελέγχουν την εκάστοτε εξουσία (όπως ορίζεται και από το σύνταγμα).

Κατά την γνώμη μου η κρίση στoν έντυπο τύπο δεν οφείλεται στα blogs. Θα ήταν λοιπόν προτιμότερο οι δημοσιογράφοι να ασχολούνται με τα του οίκου τους πάρα να ψάχνουν εξιλαστήρια θύματα ανάμεσα στους bloggers! Θα έλεγα πως το πρόβλημα δημιουργείται κυρίως από την έλλειψη εμπιστοσύνης του αναγνωστικού κοινού προς τις εφημερίδες αλλά και από την έλλειψη σεβασμού από τους νεότερους δημοσιογράφους προς τους στυλοβάτες του επαγγέλματος. Για παράδειγμα, παραδοσιακές εφημερίδες που ξεκίνησαν ως εφημερίδες των δημοσιογράφων, γρήγορα υποτάχτηκαν σε επιχειρηματικά συμφέροντα κάτι που επηρέασε την «ποιότητα της είδησης» μα πάνω από όλα κλόνισε την εμπιστοσύνη του αναγνωστικού κοινού προς τις εφημερίδες. Πολλά ρεπορτάζ παρουσιάζονται με μεροληπτικό τρόπο, ενώ οι ερωτήσεις των δημοσιογράφων σπάνια φέρνουν τον συνεντευξιαζόμενο σε δύσκολη θέση -γιατί προφανώς κάτι τέτοιο μπορεί να έχει συνέπειες…

Για να πάμε παραπέρα, το πρόβλημα δεν έγκειται στο επιχειρηματικό μοντέλο αλλά στην απόσταση που δημιούργησαν οι δημοσιογράφοι με το αναγνωστικό τους κοινό εξαιτίας του τρόπου που ασκούν το επάγγελμα, ή πιο σωστά λειτούργημά τους. Κύριο μέλημα κάθε δημοσιογράφου πρέπει να είναι η καταγραφή της αλήθειας. Σε μια περίοδο όπου η παραπληροφόρηση και η μεροληψία επικρατούν, η αντικειμενική είδηση θα προσελκύσει το αναγνωστικό κοινό και θα πουλήσει φύλλα. Όταν αυτό γίνει οι εφημερίδες θα γίνουν πάλι κερδοφόρες! Το δρόμο που έχουν χάσει οι εφημερίδες φαίνεται πως έχουν βρει τα blogs!

Oι χιλιάδες bloggers εξασφαλίζουν την πολυφωνία στην ενημέρωση προσδίδοντας με αυτό τον τρόπο το στοιχείο της αντικειμενικότητας στην πληροφόρηση, κάτι που μανιωδώς αναζητεί το κοινό! Aυτό συμβαίνει γιατί η είδηση στο σύνολο των blogs δεν μπορεί είναι κατευθυνόμενη…

Udemand (udemand.blogspot.com)

Ο όρος «κίτρινος τύπος» (εναλλακτικά «κίτρινο έντυπο» ή «κίτρινη φυλλάδα») και «κίτρινη δημοσιογραφία» χρησιμοποιείται σήμερα στον χώρο της δημοσιογραφίας (αρχικά, στις εφημερίδες, στην συνέχεια όμως συμπεριέλαβε όλο το δημοσιογραφικό φάσμα) και είναι συνώνυμος της ανηθικότητας. Η γέννηση του όρου αυτού, ανάγεται στα τέλη του 19ου αιώνος και πιο συγκεκριμένα στις ΗΠΑ.

Εκείνη την εποχή, κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα έντονα σημάδια ανταγωνισμού ανάμεσα στις εφημερίδες, που ψάχνουν να βρουν τρόπους για ν’ αυξήσουν την κυκλοφορία τους, μέσω συνταρακτικών ειδήσεων και σκανδάλων κάθε είδους. Ένα επιπλέον στοιχείο που χρησιμοποιείται προς τον σκοπό αυτό, είναι και η προσθήκη χρώματος στις σελίδες.

Το 1895, στην εφημερίδα «Ο Κόσμος της Νέας Υόρκης» (New York World), κάνουν την εμφάνισή τους, σύντομες έγχρωμες εικονογραφημένες ιστορίες με τίτλο «Hogan’s Alley». Δημιουργός τους, ήταν ένας από τους πρωτοπόρους της τέχνης των κόμικς, ο Αμερικανός Ρίτσαρντ Φέλτον Άουτκολτ (Richard F. Outcault). Οι ιστορίες αυτές, αρχικά δημοσιεύονταν σε ασπρόμαυρη μορφή. Ένας εκ των τεσσάρων ηρώων των ιστοριών αυτών, ήταν ένα φαλακρό, χαμογελαστό αγόρι, με μεγάλα αυτιά, το οποίο απεικόνιζε έναν τύπο «μαγκάκου» που μιλούσε σε γλώσσα αργκό. Η λεπτομέρεια που το ξεχώρισε σύντομα, ήταν ότι φορούσε ένα κίτρινο φόρεμα. Εξ αιτίας αυτού του χαρακτηριστικού, το παιδί ονομάστηκε «Το Κίτρινο Παιδί» (The Yellow Kid). Οι ιστορίες με τα κατορθώματα και τις πονηριές του ήρωα αυτού, έγιναν δημοφιλείς, αυξάνοντας και τις πωλήσεις της εφημερίδας.

Βλέποντας την επιτυχία του Κίτρινου Παιδιού, σύντομα κι άλλες εφημερίδες φρόντισαν να υιοθετήσουν την συνταγή των εικονογραφημένων ιστοριών. Μόνο που τώρα το Κίτρινο Παιδί, δεν πρωταγωνιστούσε σε αθώες και αστείες ιστορίες, αλλά σε ιστορίες πάσης φύσεως θεματολογίας, με μια ιδιαίτερη «προτίμηση» στα εικονογραφημένα σκάνδαλα, ενώ ήδη κάνουν την εμφάνισή τους και τα γνωστά συννεφάκια κειμένου, για την απόδοση των διαλόγων.

Η πρακτική αυτή των εφημερίδων, καυτηριάστηκε έντονα και εξ αιτίας του Κίτρινου Παιδιού, που εξέφραζε πλέον μια καινούργια νοοτροπία και αποτέλεσε «όπλο» του εκδοτικού ανταγωνισμού και πολέμου, γεννήθηκαν οι όροι «Κίτρινος Τύπος» και «Κίτρινη Δημοσιογραφία», οι οποίοι προκάλεσαν εντύπωση τότε κι έμειναν στην ιστορία.

Άφωνοι έμειναν ενενήντα περίπου φοιτητές κατά τη διάρκεια του μαθήματος «Ειδικά ρεπορτάζ» στο τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πανεπιστημίου της Αθήνας όταν ο καθηγητής του Λάμπης Ταγματάρχης, δημοσιογράφος και πρόεδρος στη συνδρομητική τηλεόραση, κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας σήκωσε μία φοιτήτρια που καθόταν στην πρώτη σειρά του αμφιθεάτρου και την φίλησε στο στόμα. Ακολούθως ζήτησε από τους φοιτητές να καταγράψουν το περιστατικό και να το στείλουν άμεσα ως ρεπορτάζ στο μέσο που υποτίθεται ότι εργάζονταν. Μόλις είχε ολοκληρωθεί εκτενέστατη συζήτηση με θέμα «Ηθικοί κανόνες στο ρεπορτάζ, ηθικά διλήμματα, εισβολή στην ιδιωτική ζωή» και είχε αναλυθεί η ανάγκη να ερευνούν σοβαρά και να ψάχνουν σε βάθος οποιοδήποτε θέμα πριν το καταγράψουν για το μέσον όπου μελλοντικά θα εργάζονται.

Οι φοιτητές όντως κατέγραψαν αυτό που είδαν και με ιδιαίτερα οξύ τρόπο καυτηρίασαν την πράξη του καθηγητή τους. Ένας μάλιστα αποχώρησε επιδεικτικά από το αμφιθέατρο σε ένδειξη διαμαρτυρίας γι’ αυτό που συνέβη στη συμφοιτήτριά του.
«Ήρθε να λυτρώσει τα σεξουαλικά του βίτσια» έγραψε ο ένας, «σεξουαλική επίθεση σε φοιτήτρια την ώρα του μαθήματος» έγραψε άλλος, «πείραμα με σεξουαλικές προεκτάσεις» συμπλήρωσε ο τρίτος. Έγινε κυριολεκτικά ο χαμός.

Ο καθηγητής άκουγε όλο το φριχτό κατηγορητήριο ατάραχος.
«Σας έχω βγάλει και φωτογραφία με το κινητό μου» του φώναξε ένας φοιτητής, «δεν φοβόσαστε ότι αύριο θα είστε πρωτοσέλιδο;» τον ρώτησε.
Ο καθηγητής σηκώθηκε και αφού ευχαρίστησε τους φοιτητές του για τη συνεργασία, τους ανακοίνωσε ότι αν δεν είναι εξαιρετικά προσεκτικοί και δεν ερευνούν αυτό που πρόκειται να γράψουν, πέρα από το γεγονός ότι δεν θα περάσουν ποτέ το μάθημά του, δεν θα μπορέσουν να γίνουν ποτέ καλοί δημοσιογράφοι. Και αμέσως άρχισε να τους απαριθμεί τα λάθη τους:
– Κανείς από τους φοιτητές-ρεπόρτερ δεν έκανε ρεπορτάζ.
– Κανείς δεν σηκώθηκε από τη θέση του να ρωτήσει το «θύμα» αν είχε κάποια σχέση με τον κ. καθηγητή, αν είχε προηγηθεί κάτι μεταξύ τους, αν είχε προκληθεί ή είχε προκαλέσει τον καθηγητή.
– Κανείς φοιτητής δεν παρατήρησε ότι η φοιτήτρια «θύμα» ήταν ένα τελείως άγνωστο σε αυτούς πρόσωπο και προφανώς δεν την είχαν ξαναδεί ποτέ στο αμφιθέατρο της σχολής.
– Κανείς φοιτητής δεν πρόσεξε ότι αυτή η φοιτήτρια, όσο κι αν έμοιαζε νέα, ήταν τουλάχιστον δέκα χρόνια μεγαλύτερή τους.
– Επειδή η φοιτήτρια «θύμα» δεν γνώριζε κανέναν, δεν μιλούσε και με κανέναν, πράγμα ασύνηθες για φοιτητικό αμφιθέατρο.
– Κανείς από τους φοιτητές δεν σκέφθηκε ότι το θέμα που μόλις είχε αναλυθεί από τον καθηγητή είχε τίτλο «Ηθικοί κανόνες στη δημοσιογραφία» και ό,τι αυτό σημαίνει.
– Κανείς δεν ρώτησε τη συμφοιτήτρια που καθόταν δίπλα στο «θύμα» αν πρόσεξε κάτι ιδιαίτερο στη συμπεριφορά του «θύματος» ή την συμπεριφορά του καθηγητή.
– Κανείς δεν φρόντισε να ρωτήσει τον καθηγητή αν είναι σύνηθες γι’ αυτόν να καταφεύγει σε ανάλογες συμπεριφορές και αν αυτή είναι μία νέα διδακτική μέθοδος.
– Τέλος, κανείς δεν φρόντισε να μάθει γιατί επιτέλους διάλεξε αυτή τη φοιτήτρια και όχι κάποια άλλη και, εν πάση περιπτώσει, αφού επρόκειτο να τον κάνουν πρωτοσέλιδο να του ζητήσουν να πει κι αυτός την άποψή του.

Το μάθημα τελείωσε. Οι φοιτητές συζητούσαν μεγαλόφωνα για το περιστατικό. Ο καθηγητής έπρεπε να αποχωρήσει γρήγορα από την αίθουσα γιατί το δίωρο της διδασκαλίας είχε τελειώσει. Σηκώθηκε, μάζεψε τα πράγματά του από την έδρα, ζήτησε από τους φοιτητές ένα λεπτό ησυχία για να τους συστήσει τη γυναίκα του, που πρώτη φορά παρακολούθησε το μάθημά του.

Αφιερωμένο σε όλους τους δημοσιογράφους, τους «δημοσιογράφους», τους δημοσιοκάφρους και τους bloggers που επιθυμούν να δημοσιογραφούν.

kanivallos

Τις ακούμε και τις διαβάζουμε σχεδόν κάθε μέρα. Έχουν αποτυπωθεί τόσο βαθιά στον εγκέφαλό μας, που μερικές φορές νομίζουμε ότι ακούμε ή διαβάζουμε συνεχώς το ίδιο «ρεπορτάζ», με ελάχιστες παραλλαγές και διαφορετικούς μόνο πρωταγωνιστές.
Είναι οι καθιερωμένες δημοσιογραφικές ατάκες-φράσεις «κλισέ», τις οποίες χρησιμοποιεί ο κάθε νεόκοπος και μη δημοσιογράφος που σέβεται τον εαυτό του.
Η εκφώνηση ή αποτύπωση ενός «ρεπορτάζ», μοιάζει με έναν ρόλο που ο εκάστοτε δημοσιογράφος αποστηθίζει το σενάριο που του αναλογεί κι όταν έρχεται η δική του ώρα να βγει στο «σανίδι» (δηλαδή στον «αέρα»), αρχίζει να παπαγαλίζει όλα όσα γνωρίζει.

Φαίνεται, ότι τελικά δεν είναι και τόσο δύσκολο να γίνει κάποιος δημοσιογράφος. Οι προϋποθέσεις δεν είναι και τόσο τρομερές:
Υποτυπώδη δημοσιογραφική δεοντολογία, λίγη εμφάνιση, αρκετό «αέρα», πολύ θράσος και απαραιτήτως απομνημόνευση λέξεων και φράσεων που από μόνες τους μπορούν άνετα να συνθέσουν σε μεγάλο βαθμό ένα εύπεπτο και σοβαροφανές «ρεπορτάζ», για οποιοδήποτε γεγονός.
Και το βασικότερο; Δεν χρειάζεται να μάθει κανείς τι σημαίνει π.χ. λαίλαπα, ή ποιος ήταν ο Μολώχ, πότε χρησιμοποιείται ο όρος «κυριολεκτικά» κλπ, γιατί κανένας δεν θα τον ρωτήσει (αν τον ρωτήσει πάντως, μάλλον την έχει άσχημα).

Εάν έχετε λοιπόν κατά νου, να στραφείτε προς το δημοσιογραφικό «λειτούργημα», μπορείτε κάλλιστα να αρχίσετε την εκπαίδευσή σας από εδώ.
Πάρτε ένα αγγούρι (ή κάτι τέλος πάντως που να προσομοιώνει ένα μικρόφωνο), στηθείτε μπροστά σε έναν καθρέφτη κι αφού πάρετε την κατάλληλη «πόζα», αρχίστε να απαγγέλετε τις ακόλουθες λέξεις και φράσεις, «φορώντας» βέβαια και το ανάλογο ύφος (π.χ. δεν μπορείτε να λέτε «εικόνες βιβλικής καταστροφής» και να χαμογελάτε). Όταν το καταφέρετε (που δεν είναι και δύσκολο), θα έχετε κάνει ήδη το πρώτο μεγάλο βήμα στον τομέα της υποκριτικής τέχνης της δημοσιογραφίας. Τα υπόλοιπα δευτερεύοντα δημοσιογραφικά βήματα, θα πρέπει να τα διδαχτείτε σε κάποιο «εργαστήρι δημοσιογραφίας», ή σε κάποια δραματική σχολή.

Η αστυνομία έχει εξαπολύσει άγριο ανθρωποκυνηγητό για τον εντοπισμό των δραστών.

Άνοιγμα/κλείσιμο της «ψαλίδας» δείχνουν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις μεταξύ…

Έρχεται «τσουνάμι»…(απολύσεων, αυξήσεων και γενικώς όλων όσων καταλήγουν σε -ων) (ο ελληνικός όρος «κύμα», προφανώς θεωρείται «μπανάλ» πλέον).

Σφοδρή επίθεση εξαπέλυσε ο πρόεδρος του… (βάλτε όποιο κόμμα θέλετε).

Η πύρινη λαίλαπα κατατρώει τα δάση…

Στο μάτι του κυκλώνα.

Ο στρατηγός άνεμος.

Οι πυροσβέστες καταβάλλουν αγωνιώδεις και υπεράνθρωπες προσπάθειες για να περιορίσουν την έκταση της πυρκαγιάς.

Κυριολεκτικά (και κυριολεκτικά 9 στις 10 φορές δεν κυριολεκτούν) …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος »

Δεν χρειάζονται πολλά λόγια.
Η εικόνα μιλάει από μόνη της.
Δείτε που φτάνουν οι περιώνυμοι «δημοσιογράφοι», είτε διαστρεβλώνοντας σκόπιμα την αλήθεια, είτε καταπατώντας κάθε έννοια δεοντολογίας, ηθικής και σεβασμού.